De fasen van ouderdom en hun fysieke en psychologische veranderingen

Ouderdom wordt beschouwd als de laatste levensfase. Wat zijn echter de fasen? Wat houdt elk van hen in, fysiek en psychologisch? We vertellen je er in dit artikel over.
De fasen van ouderdom en hun fysieke en psychologische veranderingen

Laatste update: 07 juli, 2022

Wat zijn de drie fasen van ouderdom en wat kenmerkt elk ervan? Volgens Orosa (2014), geciteerd in een artikel van Martínez et al (2018 – Spaanse link) is ouderdom een abstract begrip, beschouwd als een levensfase.

Aan de andere kant beschouwen auteurs als María del Carmen Amaro (2016 – Spaanse link) het als een sociaal-antropologische constructie.

In grote lijnen kunnen we zeggen dat de ouderdom, ook wel de derde leeftijd genoemd, de laatste levensfase is die volgt op de volwassenheid. In dit stadium zijn we al gevorderd in leeftijd en hoewel sommige van onze capaciteiten afnemen, wordt ook volledige psychologische volwassenheid geconsolideerd.

De drie fasen van ouderdom

We vinden drie fasen van ouderdom: jong oud, midden oud en oud oud. In dit artikel gaan we uitleggen welke veranderingen er optreden in elk van deze drie fasen, op fysiek en psychologisch niveau.

We hebben het over algemene veranderingen, die niet altijd bij alle mensen op dezelfde manier (of op exact dezelfde leeftijd) hoeven te gebeuren.

Oudere vrouw in het veld

Fase één: jong oud

Deze eerste fase van de ouderdom ligt ongeveer tussen de 55 en 65 jaar. Bij vrouwen komt deze fase meestal met de laatste menstruatie. Met andere woorden, met de komst van de menopauze.

Dit is de fase voorafgaand aan de ouderdom zelf, waarin lichamelijke en mentale functies geleidelijk afnemen.

Fysiek

Op fysiek niveau kunnen slaapstoornissen optreden. Het aantal slaapuren neemt af en er kan ook vetretentie optreden. De spijsvertering wordt langzamer en zwaarder en er treedt atrofie van de spiermassa op.

Psychologisch

Op psychologisch niveau kan melancholie optreden wanneer mensen zich momenten uit hun eigen leven herinneren. Het is gebruikelijk om het heden met het verleden te vergelijken. Aan de andere kant, als ze kinderen hebben, kunnen ze ook het legenestsyndroom ervaren (wanneer de kinderen het huis uit gaan).

In dit stadium kunnen zich ook momenten van eenzaamheid en verveling voordoen, vooral als de persoon vervroegd met pensioen gaat of weduwe is.

Fase twee: midden oud

De tweede fase van de ouderdom varieert ongeveer van 65 tot 79 jaar. Dit is ‘pure’ ouderdom, waarbij de verzwakking van biologische functies wordt geconsolideerd. Het is ook gebruikelijk dat de persoon in dit stadium zijn verleden doorneemt en herinneringen opnieuw ervaart.

Fysiek

Op fysiek niveau treden er allerlei veranderingen op. Botten verzwakken en er ontstaan houdings- en spierproblemen die pijn veroorzaken etc. Verder is het meestal niet meer mogelijk om grote inspanningen te leveren. Ook komen er spijsverteringsproblemen voor en neemt het risico op het krijgen van bepaalde vormen van kanker toe.

Ook de zintuigen hebben er onder te lijden, vooral het gezichtsvermogen (bijvoorbeeld bij staar) en het gehoor (doofheid). Dit kan bijdragen aan een groter kwaad: isolatie.

Psychologisch

Op psychologisch gebied wordt in dit stadium de achteruitgang van mentale processen gewoonlijk geconsolideerd, zoals in de lichamelijke sfeer. Gekristalliseerde intelligentie heeft zijn maximale capaciteit (alles geleerd). Aan de andere kant is vloeiende intelligentie, gerelateerd aan mentale behendigheid, vaak op zijn laagst.

Bovendien begint in dit stadium het risico op dementie groter te worden (vanaf 65 jaar). In feite neemt het risico op de ziekte van Alzheimer (Engelse link), een van de meestvoorkomende vormen van dementie, dramatisch toe met de leeftijd.

Volgens de DSM-5 (APA, 2013) is de prevalentie van Alzheimer-dementie op 65-jarige leeftijd 0,6 procent bij mannen en 0,8 procent bij vrouwen; bij 85, 11 procent versus 14 procent, en bij 90, 21 procent versus 25 procent.

Fase drie: oud oud

In deze laatste fase, vanaf de leeftijd van 80 jaar, is de kwalitatieve verandering op zowel fysiek als psychisch vlak van belang.

Fysiek

De kwetsbaarheid van botten en gewrichten overheerst. Dit, samen met andere fysieke veranderingen, kan de autonomie van de persoon verminderen.

Ouderen in dit stadium kunnen soms alleen blijven wonen, hoewel dit al complicaties kan veroorzaken. Er verschijnen ook andere gezondheidsproblemen die de persoon in deze fase gevoeliger maken.

Psychologisch

Ten slotte, op psychologisch niveau, is de kans groter dat mentale gezondheidsproblemen, zoals depressie, als gevolg van eenzaamheid en andere factoren, zich in dit stadium voordoen.

Er is ook een groter risico op sociaal isolement, om twee redenen. Ten eerste heb je minder vriendschappen want veel vrienden sterven. Ten tweede maakt het gebrek aan autonomie het verlaten van huis moeilijk.

Twee verschillende manieren om ouder te worden

Hoewel elk individu op zijn eigen manier ouder wordt, zijn er in elk van deze drie fasen van veroudering twee hoofdvormen. Deze zijn fysiologisch en pathologisch. Waaruit bestaat elke vorm?

Fysiologische veroudering

In dit geval verhinderen degeneratieve processen of ziekten de persoon niet om zich aan te passen aan zijn omgeving. Deze veranderingen maken deel uit van hun natuurlijke evolutie.

Zo veroudert de persoon op een ‘positieve’ manier, ondanks de veranderingen die hij kan ervaren. Kortom: ze passen zich beetje bij beetje aan hun situatie aan.

Pathologische veroudering

Pathologische veroudering daarentegen is datgene dat optreedt wanneer degeneratieve processen en ziekten het voor de persoon moeilijk maken om zich aan te passen aan zijn omgeving. Er komen ook meer ernstige en invaliderende ziekten voor.

Vrouw met Alzheimer

Laatste reflectie op ouderdom

Wist je dat, volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), tussen 2000 en 2050 het aandeel van de wereldbevolking ouder dan 60 jaar zal verdubbelen? Dus in de loop van deze halve eeuw zullen we van 605 miljoen naar 2 miljard mensen van deze leeftijd of meer gaan.

“Koester al je gelukkige momenten; ze vormen een fijn kussen voor de oude dag.”

Booth Tarkington

Zoals we hebben gezien, omvat ouderdom drie verschillende fasen. Het is een vitale levensfase en ook een fysiologisch proces waarin fysiologische, sociale en psychologische veranderingen optreden.

Het leven verandert en het verstrijken van de tijd laat ons mee veranderen.

Veroudering is een geleidelijk proces dat van nature en dynamisch plaatsvindt en dat we niet kunnen vermijden. Toch ervaren sommige mensen op oudere leeftijd een betere kwaliteit van leven. Dit hangt af van factoren zoals sociale steun, persoonlijkheid, persoonlijke hulpbronnen, sociale hulpbronnen en de aan- of afwezigheid van psychische stoornissen, enz. Wellicht ook interessant voor jou

Het leven van ouderen: eenzaamheid in het rusthuis
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Het leven van ouderen: eenzaamheid in het rusthuis

In het rusthuis kan het leven moeilijk zijn. Sommige oudere mensen krijgen nooit bezoek. Eenzaamheid is iets wat er vaak voorkomt.



  • Amaro, M. C. (2016). El envejecimiento poblacional en Cuba, desde el prisma de la epidemiología social y la ética. Anales de la Academia de Ciencias de Cuba, 6(2):30-45.
  • Aranda, C. et al. (2002). Jubilación, trastornos psicológicos y redes sociales de apoyo en el adulto mayor jubilado / Retirement, psychological troubles and social aid networks in older pensioned persons. Rev. psiquiatr. Fac. Med. Barc, 29(3): 169-174.
  • Fernández R. Psicología de la vejez. En: Orosa T. Temas de Psicogerontología. (2014). La Habana: Editorial Universitaria Félix Varela: 33-50.

De inhoud van Verken Je Geest is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Deze informatie vervangt niet de diagnose, het advies of de behandeling van een professional. Bij twijfel kun je het beste een betrouwbare specialist raadplegen.