Is het veilig om tijdens de zwangerschap cafeïne te consumeren?

Zwangerschap brengt veel veranderingen met zich mee, ook voeding. Wat gebeurt er als je cafeïne consumeert? Dit kan voordelen opleveren voor de moeder, maar enige schade voor de baby. Welke zijn dat?
Is het veilig om tijdens de zwangerschap cafeïne te consumeren?
María Paula Rojas

Geschreven en geverifieerd door de psycholoog María Paula Rojas.

Laatste update: 27 december, 2022

Voor sommige vrouwen is zwanger worden een van hun grootste successen. Ondanks dit geluk ontstaan er meerdere twijfels. Kunnen ze wel sporten? Hoe kunnen ze de baby helpen zich beter te ontwikkelen? Een van de meestvoorkomende vragen is of het veilig is om tijdens de zwangerschap cafeïne te consumeren.

Er zijn veel theorieën en opvattingen over dit onderwerp, die in plaats van antwoorden te geven, nog meer twijfels bij moeders kunnen opwekken. Hier richten we ons op zowel de positieve als de negatieve effecten van cafeïneconsumptie in dit stadium. We onderzoeken de effecten op moeder en baby.

Zwangere vrouw drinkt koffie

Cafeïne

Cafeïne is de meest geconsumeerde psychoactieve stof ter wereld. Hoewel we geneigd zijn de stof te associëren met koffie, is de waarheid dat hij ook voorkomt in thee, cacao en cola, om er een paar te noemen.

Het behoort tot de familie van methylxanthines, een van de stimulerende middelen van het zenuwstelsel. Het helpt noradrenaline (essentieel voor de goede werking van de hersenen) vrij te maken en verhoogt de vaatvernauwing.

Dankzij het stimulerende effect op de meeste mensen wordt cafeïne meestal tijdens het ontbijt geconsumeerd. Bovendien wordt over het algemeen de hele dag door voortdurend geconsumeerd. Dit leidt tot een opeenhoping van de concentratie cafeïne in het lichaam. Als gevolg daarvan kunnen zowel de voordelen als de schadelijke effecten van deze stof belicht worden.

Consumptie en metabolisme van cafeïne tijdens de zwangerschap

De consumptie van cafeïne tijdens de zwangerschap hangt samen met de dagelijkse gewoonten van de moeder. Door factoren als misselijkheid of braken kan het verbruik ervan echter sterk afnemen.

Aanstaande moeders hebben ook de neiging om het gebruik van andere stoffen zoals alcohol of tabak tijdens de zwangerschap te verminderen of af te schaffen, op grond van de gedachte dat dat veel gezonder is voor de baby.

Het is ook belangrijk te begrijpen dat bij zwangere vrouwen de stofwisseling van cafeïne veel trager kan verlopen. Dit verschijnsel doet zich vooral voor in het laatste trimester van de zwangerschap, als gevolg van veranderingen in de werking van de nieren in deze tijd. De eliminatie van cafeïne verloopt dan ook veel trager, wat betekent dat het tussen 80 en 100 uur in contact kan zijn met de baby.

Bovendien is gebleken dat cafeïne de placentabarrière kan passeren, waardoor de blootstelling direct is. Hieraan moeten we toevoegen dat zowel de foetus als de placenta niet de capaciteit hebben om deze stof goed te metaboliseren. Daarom duurt de blootstelling langer en kan ze gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de baby.

Effecten op de baby die verband houden met cafeïne consumptie tijdens de zwangerschap

Het moet duidelijk zijn dat de meeste negatieve effecten die de baby vertoont te maken hebben met een gemiddelde tot hoge consumptie van cafeïne.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt aan dat de cafeïneconsumptie tijdens de zwangerschap of tijdens de borstvoeding niet meer dan 300 mg per dag mag bedragen. Vertaald in alledaagse eenheden komt dit neer op twee of drie kopjes koffie.

Er zijn verschillende negatieve effecten verbonden aan cafeïneconsumptie. Hierover bestaat echter geen totale overeenstemming, vanwege de uiteenlopende resultaten die in onderzoeken worden gepresenteerd. Enkele van de effecten zijn als volgt:

  • Afname van de frequentie van de doorbloeding van hart en placenta. Dit kan leiden tot het ontstaan van cardiovasculaire misvormingen.
  • Verminderde intra-uteriene groei. Het verhoogt de risico’s op het ontstaan van verschillende ziekten bij de geboorte.
  • Laag geboortegewicht. Dit is te wijten aan de verhoogde vasoconstrictie die door cafeïne wordt opgewekt en de daaruit voortvloeiende daling van de opname van voedingsstoffen.
  • Verhoogd risico op een miskraam. Dit verband is vooral gevonden bij consumptie in het eerste trimester van de zwangerschap.

Anderzijds is het belangrijk aan te geven dat de moeder tijdens de lactatieperiode slechts de aanbevolen dosis cafeïne per dag mag blijven consumeren. Dit komt omdat, door de aard van cafeïne, het via de moedermelk de baby kan bereiken. Als gevolg daarvan kan de baby slaapstoornissen krijgen en een opmerkelijke toename van prikkelbaarheid vertonen.

Zwangere vrouw met koffie en croissant

Kan de consumptie van cafeïne de moeder beschermen tegen ziekten?

Er zijn veel studies gedaan naar de voordelen van cafeïne in het menselijk lichaam. Een van de meest opvallende is het vermogen ervan om het ontstaan van diabetes type 2 te voorkomen. Dit komt doordat cafeïne de glucosetolerantie helpt verbeteren en de insulinegevoeligheid vermindert.

In het geval van aanstaande moeders blijkt dat vrouwen die tijdens de zwangerschap cafeïne consumeren een verminderd risico hebben op het ontstaan van zwangerschapsdiabetes. Dat komt omdat cafeïne helpt de insulineresistentie te verbeteren, die tijdens de zwangerschap meestal verminderd is.

Bovendien blijkt cafeïneconsumptie tijdens de zwangerschap het risico op zwangerschapsvergiftiging te helpen verlagen. Dit komt doordat een stof als koffie de bloeddruk verbetert. Daardoor beschermt het de vasculaire functie tijdens de zwangerschap, wat leidt tot een vermindering van meerdere complicaties tijdens het proces.

Is het goed of niet om cafeïne te consumeren tijdens de zwangerschap?

Het is belangrijk te begrijpen dat de aanbevolen consumptie van cafeïne tijdens de zwangerschap en de borstvoeding gecontroleerd moet worden. Zoals we al eerder zeiden, kan een gecontroleerde consumptie de moeder in verschillende opzichten helpen. Overschrijding van de inname kan echter gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de baby.

We weten dat zwangerschap een vaak onvergetelijke periode is, die grote veranderingen in het leven van de moeder teweegbrengt. Kalm zijn en met de hulp van een specialist controleren wat ze consumeert kan helpen de ervaring uiterst bevredigend te maken, niet alleen voor haar maar ook voor haar gezin. Wellicht ook interessant voor jou

Tokofobie: irrationele angst voor zwangerschap en geboorte
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Tokofobie: irrationele angst voor zwangerschap en geboorte

Mensen met tokofobie hebben een irrationele angst voor zwangerschap en geboorte. Het kan zowel mannen als vrouwen treffen.



  •  Morales, M., Sosa, C., González, G., Umpiérrez, E., Berta, S., & Borbonet, D. (2014). Relación entre el consumo de mate en el embarazo con el peso al nacer. Archivos de Pediatría del Uruguay, 85(1), 18-24.
  • Ortiz, N. del C. (2016). Modificación y efectos del consumo de cafeína durante el embarazo [Http://purl.org/dc/dcmitype/Text, Universidad de Granada]. https://dialnet.unirioja.es/servlet/tesis?codigo=56295
  • Rodríguez-Pinilla, E., Real, M. M., Mejías, C., García-Benítez, M. R., Fernández, P., & Martínez-Frías, M. L. (2010). Consumo de cafeína en el embarazo en nuestro medio y riesgo para el desarrollo embrionario/fetal. Revista de Dismorfología y Epidemiología., V(9).

De inhoud van Verken Je Geest is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Deze informatie vervangt niet de diagnose, het advies of de behandeling van een professional. Bij twijfel kun je het beste een betrouwbare specialist raadplegen.