Vijf beroemde citaten van Peter Paul Rubens

21 maart, 2021
Peter Paul Rubens was een barokschilder. Dit artikel gaat over hem en enkele van de beroemde citaten die hij achterliet. Ze zijn veelzeggend over zijn kijk op de wereld.

Peter Paul Rubens (1577-1640) was een opmerkelijke exponent van de barokke schilderkunst. Hij studeerde in België en verhuisde daarna naar Italië. Daar nam hij veel kennis over van zijn mentor, de hertog van Mantua.

Hij was schilder van beroep en zijn atelier kreeg veel opdrachten. Zo liet Rubens in zijn werk een belangrijke stempel van zijn persoonlijkheid achter. Dit artikel gaat echter over enkele van zijn citaten. De meest interessante, zodat je in zijn hoofd kruipt en een glimp opvangt van wie hij werkelijk was.

Voordat je je erin verdiept, moet je echter weten dat Rubens ook andere soorten kunst beoefende. The Eyesight of Peter Paul Rubens belicht nauwkeurig zijn reis buiten de schilderkunst en vertelt over zijn beeldhouwwerken en wandtapijten (Engelse link). Dat zijn zo’n 3.000 werken als je zijn schilderijen meetelt. Hij was dus echt een veelzijdig kunstenaar.

Peter Paul Rubens

Het schilderij The Fall of Phaeton van Rubens

1. Een eenvoudige man

“Ik ben maar een eenvoudige man die alleen staat met mijn oude penselen en God om inspiratie vraagt.”

Dit citaat van Peter Paul Rubens suggereert dat hij een eenvoudige en nederige man was. Als je zijn biografie bekijkt, zult je ontdekken dat hij opgroeide in een gezin met economische problemen. Misschien is dit de reden waarom Rubens arrogante mensen verachtte.

Hoewel hij wist dat hij een goede schilder was, hield hij nooit op van anderen te leren. Zo zijn er vele invloeden in zijn kunst. Het enige waar Rubens bang voor was, was het gebrek aan inspiratie, volgens hem de basis van elk creatief werk.

2. De geest van de schepping

“Ieder kind heeft een scheppingsgeest. De rotzooi van het leven roeit de geest vaak uit door de pest en de ellende van de ziel zelf.”

Dit tweede citaat van Peter Paul Rubens gaat over creativiteit. Kinderen zitten altijd vol met fantastische ideeën. Ze hebben echter de neiging om uit deze gewoonte te groeien als ze ouder worden.

Rubens heeft het over de ergernis en ellende van de ziel. Dit komt omdat hij katholiek was. Hij geloofde dat de geest van de schepping zich alleen kon herstellen door de Abrahamitische god.

Een van zijn schilderijen was bedoeld als een vorm van propaganda voor het katholicisme om het protestantisme te bestrijden. Op het schilderij pleit Santa Teresa voor Bernardino de Mendoza in het vagevuur.

3. De passie die uit de hemel komt

“Mijn hartstocht komt uit de hemel, niet uit aardse bespiegelingen.”

Zoals je ziet, vermeldt Rubens zijn God in veel van zijn citaten. In dit citaat vermengt hij zijn passie voor schilderen met zijn concept van de hemel. De plaats waar de katholieke God verblijft. Hij spreekt dus over aardse reflecties en bagatelliseert deze.

Dit citaat suggereert dat Rubens vraagtekens zette bij de reflecties die gewone mensen (niet-gelovigen) maakten. Mensen wier religie anders was dan de zijne. In feite geloofde hij dat zijn creativiteit en passie van zijn God kwamen.

4. Wit is vergif, maar ook nuttig

“Wit is vergif voor een schilderij: gebruik het alleen in belichtingen.”

Rubens blaast je als het ware omver met dit citaat. Op de een of andere manier is zijn idee over de kleur wit tegenstrijdig. Hij zegt dat je wit niet moet misbruiken en bestempelt het als vergif. Hij geeft echter ook aan dat je wit alleen moet gebruiken om de aandacht te vestigen op bepaalde delen van een schilderij.

Misschien probeerde hij met dit citaat duidelijk te maken dat te veel wit een schilderij kan beschadigen. Het is echter nuttig wanneer het zorgvuldig en in kleine hoeveelheden wordt gebruikt om specifieke delen te benadrukken.

Het doet je denken aan een ander citaat: “Overdaad is niet goed.” Eigenlijk is er een duidelijk voorbeeld in de farmacologie. Zelfs de beste medicijnen worden giftig als je een hogere dosering neemt dan voorgeschreven.

Het schilderij van Diana en Callisto

5. Peter Paul Rubens en eigenwaarde

“Mijn talent is van dien aard dat geen enkele onderneming, hoe groot ook… ooit mijn moed heeft kunnen overtreffen.”

Veel mensen definiëren zichzelf door hun talenten of capaciteiten. Hoewel het waar is dat Rubens zich hiervan bewust was, is zijn uitspraak duidelijk. Hij stond dus nooit toe dat dit vermogen zijn eigenwaarde overtrof.

De eigenwaarde van een mens wordt niet bepaald door wat hij heeft, noch door zijn prestaties of zijn talent. Dit lijkt een ander teken te zijn van zijn minachting voor arrogantie. Hij wist dat bekwaamheid zonder ziel hem zou doen vergeten wie hij werkelijk was.

Hopelijk hebben deze vijf citaten van Peter Paul Rubens je iets meer geleerd over de manier waarop deze kunstenaar dacht. Als je nog nooit een van zijn werken hebt gezien, bekijk dan de werken die in dit artikel worden genoemd. Er zitten prachtige stukken bij.

  • López, José Enrique, Marcano Torres, Myriam, López Salazar, José Enrique, López Salazar, Yolanda, & Fasanella, Humberto. (2004). El arte Barroco. Las formas en el Barroco. Gaceta Médica de Caracas112(4), 325-340. Recuperado en 15 de septiembre de 2019, de http://ve.scielo.org/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0367-47622004000400005&lng=es&tlng=es.
  • López, O. (2008). Desnudo de mujer. Toulouse-Lautrec y sus mujeres. Buenos Aires: Olmo.
  • Macêdo, Érika Sabino de, & Chisté, Priscila de Souza. (2016). A Dialogic Pathway for the Reading of the Works of Rubens Gerchman. Bakhtiniana: Revista de Estudos do Discurso11(3), 80-102. https://dx.doi.org/10.1590/2176-457322325
  • Santos-Bueso, Enrique, Sáenz-Francés, Federico, & García-Sánchez, Julián. (2012). La vista de Peter Paul Rubens. Archivos de la Sociedad Española de Oftalmología87(9), 303-304. https://dx.doi.org/10.1016/j.oftal.2011.05.012