Theorieën over honger: waarom eten we?

augustus 31, 2019
Ontdek de hongertheorieën in dit artikel!

Het is middag en je hebt honger. Je krijgt steeds meer honger. Je moet nu eten! Je hebt het momenteel echter druk, dus dat kan niet. Nu is het vier uur ’s middags en je hebt geen honger meer. Hoe vaak heb je “Ik heb geen honger meer” wel niet gehoord? Er zijn veel theorieën over honger die ons wijzen op verschillende antwoorden op de vraag: waarom eten we?

Het antwoord lijkt misschien eenvoudig: je eet omdat je honger hebt. Maar is dat wel echt het geval? Voor een deel wel, maar waarom gaat de honger dan vaak over na verloop van tijd? Als je je favoriete maaltijd eet, waarom eet je dan meer dan je echt nodig hebt? “Ik heb geen honger meer, maar ik vind het zo lekker.”

In dit artikel laten we de meest populaire theorieën over honger zien, die ons eetgedrag nauwkeurig verklaren en een antwoord geven op de vorige vraag.

De setpoint-theorie

De setpoint-theorie schrijft honger toe aan een gebrek aan energie. Dus als je eet, herstel je je optimale energieniveau. Dit staat bekend als een energie-streefwaarde.

Volgens deze theorie eet een persoon tot hij zich tevreden voelt. Op dit punt stop je met eten omdat je de streefwaarde (setpoint) hebt hersteld. Daarom heeft het eten zijn functie volbracht. Als gevolg hiervan eet je niet meer, tot het moment dat het lichaam genoeg energie heeft verbruikt om het onder het setpoint te komen.

De setpointsystemen bestaan uit drie componenten:

  • Aanpassingsmechanisme: het stelt de streefwaarde vast.
  • Identificatiemechanisme: het identificeert eventuele afwijkingen van de gewenste waarde.
  • Actiemechanisme: het is een mechanisme dat de afwijkingen elimineert.

Alle setpointsystemen (Wenning, 1999) zijn negatieve terugkoppelingssystemen. Met andere woorden, de feedback die voortvloeit uit veranderingen in een bepaalde richting, veroorzaakt compenserende effecten in de tegenovergestelde richting.

Deze systemen zijn meestal te vinden bij zoogdieren en hebben tot doel de homeostase in stand te houden. Als deze theorie 100% waar was, zou je na het bereiken van je streefwaarde stoppen met eten. Dit is echter niet altijd het geval, toch?

Glucostatische setpoint-theorie

Halverwege de twintigste eeuw waren verschillende onderzoekers ervan overtuigd, dat mensen aten om hun bloedsuikerspiegel op peil te houden. Dit is de glucostatische setpoint-theorie. Met andere woorden, je eet wanneer je bloedsuikerniveau daalt en stopt met eten wanneer je het weer op een normaal niveau hebt gebracht.

Lipostatische setpoint-theorie

Volgens deze theorie heeft elke persoon een bepaald streefniveau als het gaat om lichaamsvet. Mensen eten dan om deze streefwaarde te herstellen.

Een vrouw eet brood

Beperkingen van de setpoint-theorieën

De eerste beperking van deze theorieën is dat ze geen rekening houden met de invloed van smaak, opvoeding en sociale factoren. Dit wordt duidelijk als het gaat om je favoriete eten of het feit dat je je op een sociale bijeenkomst bevindt.

Stelt je je eens voor dat je favoriete eten en een ander voedsel dat niet zo lekker is op dezelfde tafel liggen. Je zal waarschijnlijk niet veel van het voedsel eten dat je niet lekker vindt. Je zal echter vast wel veel van het voedsel eten dat je lekker vindt, zelfs als je eigenlijk al vol zit. Met andere woorden, het is mogelijk om ook te eten als je geen honger hebt.

Lowe (1993) verklaarde dat meer dan 50% van de Amerikanen een aanzienlijk overschot aan vet heeft wanneer ze beginnen te eten. Dit geldt ook voor mensen die een overschot aan vet hebben en toch blijven eten. Dit punt toont dus ook aan dat de setpoint-theorieën niet helemaal kloppen.

Als deze theorieën nauwkeurig waren, zou de mens tot op de dag van vandaag niet hebben overleefd. Pinel, Assanand, en Lehman (2000) verklaarden het volgende:

“De setpoint-theorieën van honger en eten zijn niet in overeenstemming met de fundamentele evolutionaire druk als het gaat om honger en eten zoals deze begrippen momenteel worden begrepen.”

De auteurs legden uit dat onze voorouders veel voedsel moesten eten voor het geval ze het later niet meer konden vinden. Daarom moesten ze calorieën opslaan in de vorm van lichaamsvet. Als de setpoint-theorie klopte, zouden ze gestopt zijn met eten zodra de afwijkingen hersteld waren. Als ze echter niets te eten hadden, zouden ze ook geen calorie-reserves meer hebben.

Positief-stimulerend perspectief

Volgens de positief-stimulerende theorie zijn mensen en andere dieren normaal gesproken niet gemotiveerd om te eten vanwege een gebrek aan energie, maar zijn ze gemotiveerd om te eten door het verwachte eet-plezier of de positief-stimulerende waarde (Booth, 1981).

“Een lege maag is geen goede politieke adviseur.”

Albert Einstein

Deze theorie veronderstelt dat honger voortkomt uit de historische druk die we hebben geleden door het gebrek aan voedsel. Dus, in plaats van een gebrek aan energie, wordt honger veroorzaakt door de aanwezigheid van smakelijk voedsel of gewoon de gedachte eraan. Je hongerniveau hangt af van de interactie van verschillende factoren:

  • smaak
  • wat je hebt geleerd over het effect van voedsel
  • de tijd die is verstreken sinds je je laatste maaltijd hebt gegeten
  • de hoeveelheid en het soort voedsel dat je momenteel in je darmen verteert
  • of er andere mensen in de buurt zijn of dat je alleen eet
  • de stand van de bloedsuikerspiegel

Theorieën over honger: niet alles is wat het lijkt

In dit overzicht van de belangrijkste theorieën over honger hebben we gezien dat het antwoord op de vraag waarom we eten niet zo eenvoudig is. Iets dat zo gewoon en regelmatig is als eten is niet zo makkelijk uit te leggen. Dat komt omdat we niet alleen eten als we honger hebben, maar ook omdat we van bepaalde voedingsmiddelen houden.

Aan de andere kant benadrukt Jaime Silva (2007) dat emoties en stemming ook van invloed zijn op de voedselconsumptie. Silva zegt hierover het volgende:

Aan de ene kant kunnen emotionele toestanden en stemmingen het eetgedrag beïnvloeden. Aan de andere kant kan voedsel emoties en stemmingen beïnvloeden.

“Rijst is geweldig als je echt honger hebt en ergens tweeduizend stuks van wilt eten.”

-Mitch Hedberg-

Hoe vaak heb je al niet meer gegeten dan nodig was om je angst te verlichten? Of hoe vaak ben je vanwege het voedsel gestopt met eten? Zonder twijfel is honger iets dat verder onderzocht moet worden.

  • Devoto, F., Zapparoli, L., Bonandrini, R., Berlingeri, M., Ferrulli, A., Luzi, L., … Paulesu, E. (2018). Hungry brains: A meta-analytical review of brain activation imaging studies on food perception and appetite in obese individuals. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 94, 271–285.
  • Espel-Huynh, H. M., Muratore, A. F., & Lowe, M. R. (2018). A narrative review of the construct of hedonic hunger and its measurement by the Power of Food Scale. Obesity Science & Practice, 4(3), 238–249.
  • MacCormack, J. K., & Lindquist, K. A. (2019). Feeling hangry? When hunger is conceptualized as emotion. Emotion , 19(2), 301–319.