Hyperoptimisme in je kindertijd: waarom verdwijnt het als je volwassen wordt?

Heb je een gelukkige jeugd gehad? Zo ja, hoe lang duurden die gevoelens van vreugde en hoop? En wat gebeurt er volgens de wetenschap met die onschuldige visioenen?
Hyperoptimisme in je kindertijd: waarom verdwijnt het als je volwassen wordt?

Laatste update: 12 mei, 2022

Het is zeer waarschijnlijk dat de wereld een betere plaats zou zijn als we een deel van het hyperoptimisme bij kinderen zouden kunnen behouden. Dit is een benadering begiftigd met onuitputtelijke hoop, oneindige nieuwsgierigheid, en bruisende vreugde. Maar helaas verslijt het in de loop der jaren. De eerste vermindering komt namelijk met de komst van de adolescentie en de onvermijdelijke gevoelens van teleurstelling.

Deze gevoelens ontstaan omdat je, als je 12, 13 of 14 wordt, ontdekt dat de wereld en de mensen erin niet zijn zoals je als kind dacht dat ze waren. In feite kom je erachter dat veel dingen tegelijkertijd beter en slechter zijn.

Opgroeien doet geen pijn, maar volwassen worden en bepaalde realiteiten ontdekken wel. Dit is precies wat een recente wetenschappelijke studie van het Queen Square Institute of Neurology in Londen verklaarde. Zij beweerden dat het geleidelijke verlies van optimisme als we volwassen worden niet totaal is.

Dat komt omdat de optimisme-vooringenomenheid (Engelse link) iets is dat tot op zekere hoogte met ons meegaat door de jaren heen. Toch is het een proces dat zowel natuurlijk als noodzakelijk is. Het is het moment waarop de heldere kijk die elk kind op het leven heeft. Het beeld vervaagt om plaats te maken voor een realistischer perspectief.

Het is immers belangrijk om, naarmate je ouder wordt, te leren omgaan met meer aangepaste percepties en ideeën over wat je omringt. Daarom verlies je in feite die magische, fantasierijke en altijd vriendelijke kijk op de wereld waarin je leeft.

“Volwassenen zijn gewoon verouderde kinderen.”

Theodor Seuss Geisel

Blij kind
Naarmate je groeit en volwassener wordt, verlies je een deel van dat magische en fantasierijke perspectief dat kinderen over de wereld hebben.

Hyperoptimisme in je kindertijd

Heb je een gelukkige kindertijd gehad? Hoewel deze vraag eenvoudig klinkt, vinden velen hem moeilijk te beantwoorden. Dat komt omdat hun antwoord waarschijnlijk ‘nee’ zou zijn. Of dat ze zich in ieder geval evenveel slechte als goede momenten zouden herinneren.

Dit wijst erop dat hyperoptimisme in de kindertijd geen universele ervaring is. Toch is een van de verplichtingen van de meeste ouders dat hun kinderen gelukkig en optimistisch moeten zijn.

Uit onderzoek (Engelse link) van de George Mason University (VS) blijkt dat het belangrijkste doel van ouders in de opvoeding is om de wereld gelukkige, zelfverzekerde, veilige en hoopvolle kleintjes te geven. In feite is het koppelen van de kindertijd aan geluk een bijna universeel doel. Er is nog een ander feit dat dit doel in de hand werkt: kinderen zijn van nature optimistisch.

We weten dat de optimismevooringenomenheid zich rond de leeftijd van drie jaar intens manifesteert. Deze neemt pas af in de pre-adolescentie.

Door deze eerste levensfase door een roze bril te ervaren, kunnen kinderen zich gemakkelijker met meer vertrouwen en nieuwsgierigheid tot hun omgeving en tot elke prikkel verhouden. Inderdaad, zolang ze affectie en bescherming van het gezin hebben, zal hyperoptimisme in hen aanwezig zijn.

Hoewel hyperoptimisme met de jaren afneemt, is deze eigenschap essentieel voor kinderen om zonder angst nieuwe dingen uit te proberen en te ontdekken.

Het opgewekte en optimistische kind heeft meer leermogelijkheden

Wij begrijpen hyperoptimisme bij kinderen als een mentale, emotionele en attitudinale dispositie. Het stelt hen in staat om elke stimulus op een hoopvolle manier te verwerken.

Het is een bijna natuurlijk instinct dat hen in staat stelt aan te nemen dat alles positief zal uitpakken. Het gevoel dat negatieve gebeurtenissen onwaarschijnlijk zijn en dat, als ze zich toch voordoen, het vluchtige en onbelangrijke ervaringen zullen zijn.

Deze natuurlijke optimistische instelling draagt op een opmerkelijke manier bij tot het leerproces van een kind. Optimisme is namelijk de basis van zelfvertrouwen.

Het is ook de impuls die hen ertoe aanzet zich zonder angst te verhouden en nieuwe dingen te proberen zonder angst of stress. Sterker nog, in de regel maken hyperoptimistische kinderen een succesvollere overgang naar school en genieten zij van het proces.

Optimisme draagt bij aan de cognitieve en emotionele ontwikkeling van het kind door variabelen als stress en angst uit hun hersenen te halen.

De komst van de adolescentie en het contact met de existentiële realiteit

Het Queen Square Institute of Neurology in Londen en het Max Planck Center in Duitsland hebben in 2021 een interessante studie gepubliceerd.

Zij concludeerden met een punt dat we eerder al aanhaalden: het hyperoptimisme bij kinderen vermindert met de jaren, meer bepaald bij het bereiken van de adolescentie. De optimisme-vooringenomenheid verdwijnt echter niet. Naarmate kinderen echter rijper worden, krijgt realisme de overhand over overdreven optimisme.

Wanneer kinderen zichzelf zien in situaties van sociale vergelijking of waarin hun prestaties worden geëvalueerd, begint hun optimisme af te nemen. Als gevolg daarvan beginnen ze een meer aangepaste visie van zichzelf op te bouwen en nemen ze veel objectievere evaluaties aan.

Ze zijn ook niet meer zo dromerig, zelfverzekerd en fantasierijk. Bovendien maakt hun fantastische manier van denken plaats voor meer neutrale en zelfs sceptische visies op het leven.

Hyperoptimisme is noodzakelijk tussen de leeftijd van drie jaar en die van 11-12 jaar. Maar wanneer de adolescentie aanbreekt, moeten die roze brillenglazen scherper worden. Hierdoor kunnen ze voorzichtiger zijn en betere beslissingen nemen.

Kind met hyperoptimisme

De keerzijde van hyperoptimisme bij kinderen

Vroeg of laat worden we allemaal nogal sceptische volwassenen die de werkelijkheid door een enigszins heldere bril zien in plaats van door een roze bril. Daarom begin je meer te wantrouwen dan te vertrouwen. Je nieuwsgierige blik wordt bijziend en je verliest de levendigheid van het kind dat alles wil meemaken. Je wordt voorzichtig en zelfs routineus.

Natuurlijk moet je je impulsen beheersen, meer aangepaste verwachtingen opbouwen en realistisch zijn. Toch moet je het optimisme uit je kindertijd niet helemaal kwijtraken. Het staat namelijk tot op zekere hoogte garant voor je geestelijke gezondheid.

Sterker nog, als je hoop, vertrouwen, illusie en positiviteit uit je geestelijk leven verwijdert, kom je dichter bij gevoelens van angst, kwelling en depressie. In feite is het nooit aan te raden om tot het uiterste te gaan. Je moet altijd proberen om te zorgen voor dat kind dat je gisteren was. This might interest you...

Vaders die voetafdrukken achterlaten in het hart van hun kinderen
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Vaders die voetafdrukken achterlaten in het hart van hun kinderen

Vaders die voetafdrukken achterlaten in de harten van hun kinderen zijn figuren in opvoeding, zorg, genegenheid en emotionele vaardigheden.



  • Habicht, J., Bowler, A., Moses-Payne, M. E., & Hauser, T. U. (2021). Children are full of optimism, but those rose-tinted glasses are fading—Reduced learning from negative outcomes drives hyperoptimism in children. Journal of Experimental Psychology: General. Advance online publication. https://doi.org/10.1037/xge0001138
  • Jaswal VK, Neely LA. Adults Don’t Always Know Best: Preschoolers Use Past Reliability Over Age When Learning New Words. Psychological Science. 2006;17(9):757-758. doi:10.1111/j.1467-9280.2006.01778.x