Hoe hoge temperaturen je hersenen beïnvloeden

Veel mensen houden van de zomer. De heetste dagen kunnen echter een marteling worden voor wie nog moet iets moet presteren. In feite wordt je cognitieve systeem sterk beïnvloed door hitte.
Hoe hoge temperaturen je hersenen beïnvloeden

Laatste update: 02 augustus, 2022

Veel mensen houden van de zomer. Er is langer daglicht dat gezelligheid en tijd in de buitenlucht bevordert. Bovendien zijn er voor de meesten van ons vakanties. Daarom zou je verwachten dat je tijdens het zomerseizoen meer uitgerust, ontspannen en gelukkig bent. Waarom voel je je dan soms zo apathisch, geïrriteerd en ongeconcentreerd? Het antwoord ligt in de manier waarop hoge temperaturen de hersenen beïnvloeden.

Je lichaam is behoorlijk slim en weet zich aan te passen aan verschillende omgevingsomstandigheden. Het houdt echter niet van plotselinge veranderingen en tijdens de zomer heb je vaak te maken met intense temperatuurstijgingen. In feite functioneren je hersenen, ondanks je beste inspanningen, niet zo goed als je 40 °C nadert of overschrijdt, en dat merk je aan je humeur en cognitieve prestaties.

Hoge temperaturen beïnvloeden je hersenen

Als je iemand bent die tijdens de zomer een verbetering van je humeur ervaart, zal dat niet alleen zijn omdat je je verheugt op je vakantie. Het komt door de grotere hoeveelheid zonlicht in deze tijd van het jaar. Licht verhoogt de productie van serotonine (Engelse link), een neurotransmitter die toestanden van welzijn, ontspanning en tevredenheid kan opwekken.

Te hoge temperaturen kunnen deze effecten echter tegenwerken en prikkelbaarheid, onbehagen en vermoeidheid veroorzaken.

Man heeft het warm
Warmte beïnvloedt de cognitieve prestaties.

De hypothalamus en zijn thermoregulerende functie

Zoals we al eerder zeiden, heeft je lichaam zijn eigen mechanismen om zich aan de omgevingsomstandigheden aan te passen. Wat het regelen van de lichaamstemperatuur betreft, is het de hypothalamus die voor dit proces verantwoordelijk is (Spaanse link). Door middel van convectie en zweten slaagt hij erin de juiste 36-37 °C te handhaven.

Als je echter omgevingstemperaturen van meer dan 35-40 °C weerstaat, moet je lichaam extra inspanning leveren, wat ten koste gaat van andere functies. Je concentratievermogen en reactiesnelheid worden bijvoorbeeld negatief beïnvloed en je kunt last krijgen van concentratieproblemen en een gebrek aan mentale helderheid.

Risico op uitdroging

Een andere manier waarop hoge temperaturen je hersenen beïnvloeden is door uitdroging (Spaanse link). Het is de moeite waard te vermelden dat 90 procent van het volume van je hersenen uit water bestaat, en dit vormt het belangrijkste voertuig voor elektrochemische transmissies. Uitdroging is dus een risico dat veranderingen in je neuronale activiteit kan veroorzaken.

Een daling van het lichaamswater met twee procent is voldoende om merkbare effecten te veroorzaken, zoals moeite met het scherpstellen van je ogen, geheugenverlies op korte termijn, of concentratieproblemen. Bovendien is het vooral van belang als je aan migraine of hoofdpijn lijdt, want uitdroging kan die veroorzaken of verergeren.

Slapeloosheid en rustproblemen

Slaap is een belangrijke factor voor de werking van je hersenen. Slaap van goede kwaliteit bevordert het geheugen, het creatief en probleemoplossend vermogen, en helpt de mentale belasting te verlichten in perioden van stress. Daarom heeft onvoldoende rust invloed op je cognitieve prestaties en je stemming, waardoor je je ongeconcentreerd, traag, verward en humeurig gaat voelen.

Dus, hoe hangen slapeloosheid en hoge temperaturen samen? We kunnen allemaal beamen hoe moeilijk het is om af te vallen en een goede nachtrust te krijgen als het te warm is. Dit komt door cerebrale hyperexcitatie.

De ideale temperatuur om uit te rusten ligt rond 18-21 °C. Als het boven de 26 graden komt kun je echte aanpassingsproblemen krijgen. Als gevolg daarvan kun je moeilijk in slaap vallen en kun je gedurende de nacht meerdere keren wakker worden.

Vrouw heeft het warm

Hoge temperaturen beïnvloeden je hersenen door je emoties te veranderen

Een laatste manier waarop hoge temperaturen je hersenen beïnvloeden is door emotionele verstoringen te veroorzaken. Er is inderdaad aangetoond dat aanhoudende extreme temperaturen negatieve emoties, zoals angst, stress en prikkelbaarheid, versterken.

Ze verminderen ook prosociaal gedrag (Engelse link). Bovendien kunnen ze apathie en demotivatie opwekken, waardoor je kansen mist om lonende activiteiten uit te voeren. Het resultaat is een lage en negatieve stemming.

In feite kan de zomerse hitte je meer beïnvloeden dan je zou denken, zowel op cognitief als op emotioneel niveau. Daarom is het raadzaam om passende maatregelen te nemen. Vermijd bijvoorbeeld buiten te zijn op het heetst van de dag, hydrateer jezelf goed, en draag comfortabele kleding. Dit zal je helpen de hoge temperaturen te bestrijden en zo de negatieve invloed op je hersenen te verminderen. Wellicht ook interessant voor jou

De invloed van klimaatverandering op onze geestelijke gezondheid
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
De invloed van klimaatverandering op onze geestelijke gezondheid

De invloed van klimaatverandering op onze geestelijke gezondheid is zowel het gevolg van natuurrampen, als van geleidelijke veranderingen.



  • Belkin, L. Y., & Kouchaki, M. (2017). Too hot to help! Exploring the impact of ambient temperature on helping. European Journal of Social Psychology47(5), 525-538.
  • Calderón, F. D. (2007). La importancia del agua para el cerebro. Biocenosis20(1-2).
  • Lambert, G. W., Reid, C., Kaye, D. M., Jennings, G. L., & Esler, M. D. (2002). Effect of sunlight and season on serotonin turnover in the brain. The Lancet360(9348), 1840-1842. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0140673602117375
  • Picón-Jaimes, Y. A., Orozco-Chinome, J. E., Molina-Franky, J., & Franky-Rojas, M. P. (2020). Control central de la temperatura corporal y sus alteraciones: fiebre, hipertermia e hipotermia. MedUNAB23(1), 118-130.