De relatie tussen lichaam, geest en meditatie

07 januari, 2020
Lees alles over de relatie tussen lichaam, geest en meditatie in dit artikel!

Er is veel literatuur over meditatie en de voordelen ervan. Hoewel meditatie ooit een nieuwigheid uit het Oosten was, is het nu iets dat veel mensen in het Westen als gewoonte hebben aangenomen. Wat sommigen misschien niet weten is dat er een diepe relatie is tussen lichaam, geest en meditatie.

Er zijn veel voordelen van deze gewoonte voor degenen die het dagelijks doen. Vandaag zullen we het hebben over hoe en waarom het werkt. Met andere woorden, we zullen het hebben over de veranderingen die zich voordoen in de hersenen en het lichaam als je dagelijks mediteert.

Op de een of andere manier geeft meditatie vorm aan de hersenen die, als gevolg daarvan, onze emoties en ons lichaam beïnvloeden. Om te begrijpen hoe lichaam, geest en meditatie op elkaar inwerken, zijn er enkele technische aspecten die we moeten bespreken. Laten we eens kijken wat dit zijn.

Alleen als ik diep in meditatie ben, weet ik wie ik echt ben.

-Sri Chimnoy-

Welkom in de fascinerende wereld van de hersenen

Hier zijn de hersengebieden die deelnemen aan de meditatie en de manier waarop ze werken:

  • De laterale prefrontale cortex is de hersenstructuur die ons in staat stelt om een meer rationeel perspectief van dingen te krijgen. De laterale prefrontale cortex maakt deel uit van de regulatie van emotionele ervaringen en beperkt de neiging om de dingen persoonlijk op te vatten. Dit gebied is algemeen bekend als het evaluatiecentrum.
  • De mediale prefrontale cortex is het deel van je hersenen dat constant met je praat over jezelf: je ervaringen, je ideeën en je doelen. Het verwerkt alle informatie die betrekking heeft op jou en je relaties met de mensen om je heen. We kennen het als het zelfreferentiecentrum. Het bestaat uit twee delen. Een ervan is onderdeel van de toename van rumineren en bezorgdheid. De andere speelt een zeer belangrijke rol als het gaat om empathie.
  • De insula is het deel van de hersenen dat de lichamelijke sensaties en het ervaren van emoties op zintuiglijk gebied. De insula maakt deel uit van een systeem dat helpt bij het moduleren van het niveau van de prikkels, afhankelijk van de gevoelens in je lichaam.
  • De amygdala is ons biologische alarmsysteem, ook wel bekend als het angstcentrum. Het is direct gerelateerd aan de vecht- of vluchtreactie in situaties die we als gevaarlijk ervaren.
Het silhouette van een vrouw met daarin de zonsondergang

Hoe werken de hersenen zonder meditatie?

Hersenen die niet mediteren kunnen vast komen te zitten in zichzelf, omdat het sterk afhankelijk is van het zelfreferentiecentrum.

Bovendien staat dit centrum ook weer in verbinding met het angstcentrum, waardoor er sterke neurale verbindingen tussen de twee ontstaan. In dit geval is het het zelfreferentiecentrum dat het grootste deel van de ontvangen informatie verwerkt.

Deze afhankelijkheid verklaart waarom sommige mensen verslaafd raken aan negatieve gedachten. Dit gebeurt omdat de verbinding tussen het zelfreferentiecentrum en het evaluatiecentrum zwak is.

Wanneer we de werkcapaciteit van het evaluatiecentrum vergroten, is er een significante afname van de activiteit in het zelfreferentiecentrum, het deel dat, zoals hierboven vermeld, de neiging heeft om dingen persoonlijk op te vatten.

Dit verbetert ook de activiteit van het deel dat betrokken is bij het begrijpen van de gevoelens van andere mensen. Dit is in feite de manier waarop het alle ontvangen informatie assimileert: het weggooien van foutieve gegevens en het verminderen van overmatig denken en zorgen.

De hersenen in meditatie

Er gebeuren een aantal dingen in hersenen die regelmatig mediteren. Zo begint bijvoorbeeld de verbinding tussen het zelfreferentiecentrum en het angstcentrum geleidelijk aan te breken. Dit vermindert de kracht van de angstreacties van het individu. Dit verklaart deels waarom angstgevoelens afnemen als we regelmatig mediteren.

Er ontstaat zelfs een sterkere neuronale verbinding tussen het evaluatiecentrum en het angstcentrum. Dit betekent dat wanneer een lichamelijke sensatie van angst voor iets wat potentieel gevaarlijk is de hersenen bereikt, deze in staat zijn om het op een rationele manier te evalueren in plaats van automatisch naar een angstreactie te gaan.

Bovendien helpt dit je om te stoppen met het creëren van hypotheses over wat er aan de hand is in hun leven (rumineren, of piekeren).

Meditatie is een must, voordat je echt kunt liefhebben. Je moet in staat zijn om alleen te zijn, volkomen alleen, en toch enorm gelukkig. Pas dan kun je liefhebben.

-Osho-

Empathie

In de hersenen van iemand die regelmatig mediteert, is er een grote toename van de verbindingen tussen het zelfreferentiecentrum en het empathisch centrum.

Door meditatie activeren we het deel van de hersenen dat betrokken is bij het ervaren van empathie: de insula. Op deze manier zijn we beter in staat om de mentale toestand van andere mensen, hun verlangens, dromen en motivaties te herkennen.

Maak de geest stil, en de ziel zal spreken.

-Tracy Kennedy-

Een man mediteert en kijkt uit over bergen

Lichaam, geest en meditatie

De afname van negatieve emoties lijkt het immuunsysteem direct te beïnvloeden. Bovendien vertraagt het regelmatig beoefenen van meditatie het hart en verwijdt het de bloedvaten.

Bepaalde onderzoeken hebben een verband gevonden tussen transcendente meditatie en de verlaging van de bloeddruk. Bovendien is dit gebruik ook goed voor het endocriene systeem. Wanneer je mediteert, komen endorfines vrij, de zogenaamde gelukshormonen. Zo slaag je erin om het niveau van stresshormonen op een aanvaardbaar niveau te houden.

Zoals je kunt zien, gaan lichaam, geest en meditatie hand in hand. Voor degenen die willen beginnen met mediteren, is onze raad om het te doen onder begeleiding van deskundigen en om consequent te zijn. We kunnen profiteren van onze neuroplasticiteit, door middel van gewoonte en dagelijkse praktijk.

  • Ponte, P., Castella, M., Filella, D., Feliu, A., Matas, L., Soler, J., Ruiz, M., Sole, M.J., Ferrero, M., Aguilera, M., Roca-Cusachs, A., Arroyo, J.A. (2018). Benefits of mindfulness meditation in reducing blood pressure and stress in patients with arterial hypertension. Journal of Hypertension: June 2018 – Volume 36 – Issue – p e294–e295
  • Gladding, R. (2013). This Is Your Brain on Meditation, The science explaining why you should meditate every day. Psychology Today. Recuperado de https://www.psychologytoday.com/intl/blog/use-your-mind-change-your-brain/201305/is-your-brain-meditation
  • Do-Hyung Kang  Hang Joon Jo  Wi Hoon Jung  Sun Hyung Kim  Ye-Ha Jung Chi-Hoon Choi  Ul Soon Lee  Seung Chan An  Joon Hwan Jang  Jun Soo Kwon (2013). The effect of meditation on brain structure: cortical thickness mapping and diffusion tensor imaging. Social Cognitive and Affective Neuroscience, Volume 8, Issue 1, January 2013, Pages 27–33