Zeven soorten vooroordelen die je welzijn beperken

Vooroordelen zijn onbewust en onsamenhangend en zorgen er vaak voor dat je de verkeerde beslissingen neemt. Door ze te herkennen en te deactiveren, kun je een meer respectvolle en gelukkige wereld vormgeven.
Zeven soorten vooroordelen die je welzijn beperken

Laatste update: 01 mei, 2022

Er zijn verschillende soorten vooroordelen die je welzijn beperken. Het zijn vooraf bepaalde en onbewuste overtuigingen die we allemaal hebben over mensen, de wereld en elke realiteit die ons omringt.

Deze mentale evaluaties ontstaan in veel gevallen als vooroordelen die je menselijk potentieel en zelfs je sociale harmonie beperken. Ze belemmeren je relaties met anderen, vereenvoudigen je kijk op de dingen en zorgen ervoor dat je met angst en scepsis handelt in plaats van openheid en cognitieve flexibiliteit te bevorderen.

Dit soort psychologische constructies zijn in veel gevallen de zuiverste uitdrukking van onlogisch denken.

De psycholoog en Nobelprijswinnaar, Daniel Kahneman, beweerde dat we allemaal gebruik maken van deze cognitieve bronnen. Hun doel is om ons in staat te stellen snel antwoorden te geven door de beschikbare informatie subjectief te filteren.

In feite is het een manier om de complexiteit van je omgeving te vereenvoudigen en onmiddellijke voorspellingen te doen in contexten van onzekerheid. Moet je die persoon vertrouwen? Met wie moet je samenwerken op het werk? Welk type informatie moet je valideren? Hoe moet je reageren in een bepaalde omstandigheid?

Veel van je reacties en acties worden gemedieerd door onbewuste vooroordelen die je niet altijd naar de meest succesvolle of gewenste bestemming leiden. Laten we dat van dichterbij bekijken.

“Er is niets dat ons meer bedriegt dan ons eigen oordeel…”

Leonardo da Vinci

Stel maakt ruzie

De noodzaak om de wereld in mentale categorieën te organiseren

Racisme, seksisme, leeftijdsdiscriminatie, homofobie, vreemdelingenhaat… De vooroordelen die je welzijn beperken, gaan eigenlijk verder dan de categorische dimensies die we allemaal herkennen. Het zijn onbewuste en stereotiepe mentale architecturen die een negatieve houding ten opzichte van veel gebieden van je eigen realiteit versterken. Vooral richting groepen mensen.

Als je wilt weten waarom je ze creëert en versterkt, zijn daar verschillende verklaringen voor. Zoals de psycholoog Gordon Allport uitlegde in zijn werk, The Nature of Prejudice (1954), ontstaan vooroordelen en stereotypen als gevolg van normaal menselijk denken. Omdat onze wereld complex en onvoorspelbaar is, moeten we haar indelen in mentale ‘categorieën’.

Daniel Kahneman beweerde dat we allemaal gebruik maken van deze heuristieken (mentale snelkoppelingen) om elke dag beslissingen te nemen. Deze vooroordelen worden ook gemedieerd door morele en emotionele motivaties, het onderwijs dat we hebben ontvangen en de invloed van onze omgeving.

Vooroordelen die je welzijn beperken

Het herkennen en deactiveren van de vooroordelen die je welzijn beperken, begint altijd met je vermogen om je ervan bewust te worden dat je er gebruik van maakt. Als je jezelf bijvoorbeeld simpelweg afvraagt waarom je sommige overtuigingen over bepaalde mensen versterkt, betekent dit dat je al vooruitgang boekt.

Het is echter ook raadzaam om de negatieve vooroordelen die je geneigd bent te internaliseren, te herzien. Ze zijn als volgt:

1. Wat je niet weet is slecht (angstbias)

Deze vooringenomenheid legt de basis voor de meeste vooroordelen. Het is het idee dat wat anders is gevaarlijk is en wat je niet weet slecht is en daarom moet je jezelf verdedigen. In feite vormen vooroordelen uit angst niet alleen racisme, maar ook zelfverdedigingsgedrag.

Dit kenmerk definieert die mensen die altijd de voorkeur geven aan het bekende kwaad boven het onbekende goed en die met bezorgdheid en zelfs minachting reageren op elke verandering of nieuwigheid. James Cook University (Australië) voerde in dit opzicht een uiterst onthullende studie uit (Engelse link).

De studie beweerde dat wanneer we nieuwsgierig, fantasierijk en openstaan voor ervaringen, onze vooroordelen worden verminderd. Dat is de sleutel, zien wat er anders is, niet als een bedreiging, maar als een leerkans.

Vooroordelen uit angst voor wat anders is, vormt het substraat van intolerantie. Het is de wortel die elke mogelijkheid tot verandering en menselijke vooruitgang blokkeert.

2. Als je op mij lijkt, vind ik je leuker (affiniteitsbias)

Een ander vooroordeel dat je welzijn beperkt, is de wereld begrijpen op basis van je eigen ervaringen en standpunten. Het betekent dat je van mening bent dat degenen die tegengestelde opvattingen hebben of die niet hetzelfde hebben meegemaakt als jij, je vertrouwen of vriendschap niet waard zijn.

De vooringenomenheid van affiniteit suggereert dat er veel mensen zijn die altijd onbewuste voorkeuren zullen tonen voor mensen met kwaliteiten en ervaringen die vergelijkbaar zijn met die van hen.

U zult bijvoorbeeld geneigd zijn positiever te kijken naar degenen die dezelfde politieke ideeën hebben als jezelf, die aan dezelfde universiteit hebben gestudeerd of die dezelfde nationaliteit hebben.

3. Je afbeelding zegt me alles (vooroordeel over fysiek uiterlijk)

Uiterlijk vooroordeel is een klassieker. Inderdaad, wie heeft dit soort gedrag nog nooit in zijn leven vertoond?

In feite hebben de meesten van ons de neiging om mensen vooroordelen op basis van hun imago en de manier waarop ze zich kleden. We weten dat uiterlijk altijd belangrijk is, maar je moet voorzichtig zijn. Dat komt omdat je af en toe in de val kunt lopen door ernstige beoordelingsfouten te maken die de wapens van discriminatie scherpen.

4. Mannen en vrouwen zullen nooit hetzelfde zijn (genderbias)

Tot de vooroordelen die je welzijn beperken, behoren ongetwijfeld gendervooroordelen. Het is niet genoeg dat de samenleving zelf bepaalde seksistische schema’s blijft versterken. Sterker nog, je blijft vaak bepaalde vooroordelen internaliseren die je eigen potentieel volledig beperken.

Sommige vrouwen besluiten bijvoorbeeld niet te kiezen voor management- of seniorfuncties. Ze doen dat omdat ze denken dat dit soort functies alleen voor mannen is bedoeld.

5. Vooroordelen die je welzijn beperken (beauty bias)

Het vooroordeel van macht en schoonheid is tegenwoordig uiterst relevant. Veel jonge mensen geloven bijvoorbeeld dat alleen mensen met bepaalde fysieke eigenschappen succes boeken. Als er echter één echt slopende en negatieve vooringenomenheid is, is het de veronderstelling dat dunheid of schoonheid deuren opent in alle scenario’s.

Het vooroordeel over macht en schoonheid wordt in stand gehouden door een laag zelfbeeld. Het is een emotionele vooringenomenheid die je potentieel beperkt. Dat komt omdat je denkt dat al het succes of het bereiken van doelen alleen voortkomt uit het fysieke aspect.

6. Eén fout bepaalt alles (hoorneffect)

Mensen zijn soms echt wreed, zowel voor zichzelf als voor anderen. Vaak hoeft iemand alleen maar een fout te maken om als onbetrouwbaar of waardeloos te worden beschouwd.

Het hoorneffect (afgeleid van de hoorns van de duivel) beweert dat iemand maar één slechte kwaliteit hoeft te vertonen (zelfs als dit slechts tijdelijk is) om als beter te worden beschouwd om er vanaf te blijven. Bovendien kun je dit soort overtuigingen ook op jezelf toepassen. Je hoeft maar fouten te maken of feilbaar te zijn in één aspect van je leven om te denken dat je een complete ramp bent.

Vrouw die nadenkt over de vooroordelen die je welzijn beperken

7. Als er iets misgaat, wordt alles erger (straight line bias)

Het laatste vooroordeel op onze lijst die je welzijn kan beperken, is de veronderstelling dat, wanneer er iets misgaat, de trend zich zal voortzetten en alles op dezelfde manier zal verlopen. Dit soort vooringenomenheid komt voor in je dagelijkse ervaringen en situaties.

Het is een negativiteitsbias dat je wanhoopt omdat je vooroordeelt dat wat slecht begint, niet kan worden rechtgezet.

Kortom, niets kan zo louterend zijn voor je potentieel als je bewust worden van deze psychologische constructies. Zoals William James al zei, als je denkt dat je denkt, ben je in werkelijkheid bezig met het herschikken van je vooroordelen. Het is niet het juiste om te doen. Om deze reden moet je proberen ze te deactiveren en beginnen te redeneren zoals je verdient en nodig hebt. Wellicht ook interessant voor jou

Blijf onbevooroordeeld – dingen zijn niet wat ze lijken
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Blijf onbevooroordeeld – dingen zijn niet wat ze lijken

Alleen ruimdenkende mensen of mensen die onbevooroordeeld zijn, zijn in staat authentiek te zijn en zich met empathie te verbinden.



  • Allport GW. The Nature of Prejudice. Reading, MA: Addison-Wesley; 1954.
  • Crawford JT, Brandt MJ. Who is prejudiced, and toward whom? The big five traits and generalized prejudice. Pers Soc Psychol Bull. 2019;45(10):1455-1467. doi:10.1177/0146167219832335
  • Rouse L, Booker K, Stermer SP. Prejudice. In: Goldstein S, Naglieri JA, eds. Encyclopedia of Child Behavior and Development. Boston, MA: Springer; 2011. doi:10.1007/978-0-387-79061-9_2217
  • Ng DX, Lin PKF, Marsh NV, Chan KQ, Ramsay JE. Associations Between Openness Facets, Prejudice, and Tolerance: A Scoping Review With Meta-Analysis. Front Psychol. 2021 Sep 28;12:707652. doi: 10.3389/fpsyg.2021.707652. PMID: 34650474; PMCID: PMC8506218.