Vijf citaten van Miguel de Unamuno

18 januari, 2021
De werken van Miguel de Unamuno worden gekenmerkt door een aantal van de zorgen die we ook zien in veel van zijn geschriften. In dit artikel zullen we ons richten op vijf van zijn meest interessante uitspraken.

Miguel de Unamuno was een Spaanse schrijver en filosoof die tot de zogenaamde Generatie van ’98 behoorde. In zijn werk zien we hoe hij alle bestaande literaire genres omarmt, zoals romans, essays, poëzie en theater. Het meest kenmerkende aspect van deze auteur was echter een overheersend thema dat in al zijn werk zichtbaar was: het existentialisme.

Daarom hebben we enkele citaten van Miguel de Unamuno samengebracht die vooral veel van de filosofische zorgen weerspiegelen die we in zijn geschriften zien.

Voordat we ze behandelen, is het echter een goed idee om te vermelden dat het existentialisme in Unamuno’s leven het resultaat is van de ervaringen die de Generatie van ’98 heeft beleefd.

De politieke, sociale, economische en morele crisis van die tijd was hun inspiratiebron. De angst van die tijd is dan ook terug te vinden in het werk van deze schrijvers. We zullen nu gaan kijken naar enkele van de meest interessante uitspraken van Miguel de Unamuno.

Een afbeelding van een open boek

De citaten van Miguel de Unamuno

1. Liefde doet ons geloven

“De liefde doet ons geloven in God, in wie we hopen en in wie we de hoop hebben op het toekomstige leven; deze liefde doet ons geloven in wat de droom van de hoop in ons schept.”

Verwijzingen naar God zijn prominent aanwezig in het werk van Unamuno. In het artikel “The Desire for God in the Work of Miguel de Unamuno” (Engelse link) staat dat Unamuno  zocht naar “een persoonlijke God die de onsterfelijkheid en het uithoudingsvermogen […] garandeert en betekenis geeft aan zijn bestaan.”

Met dit citaat brengt Unamuno ons echter dichter bij een paradox waarin hij zich bevond. Aan de ene kant hebben we hoop die zo noodzakelijk en zo menselijk is. Aan de andere kant hebben we echter de angst die deze hoop teweegbrengt en wat hij een “mijmering” of een “droom” noemt.

Deze tegenstrijdigheid komt ook tot uiting in het onderzoek dat naar deze schrijver is gedaan. Onderzoekers zijn het er nog steeds niet over eens of hij een atheïst, agnosticus of een religieus persoon was.

2. De voordelen van het lezen

“Hoe minder we lezen, hoe schadelijker wat we lezen wordt.”

Dit tweede gezegde van Miguel de Unamuno verwijst naar een tijdverdrijf dat tegenwoordig steeds minder wordt beoefend: lezen. Ondanks het belang ervan, zoals het artikel “Het belang en de impact van lezen, schrijven en kritisch denken in het hoger onderwijs” laat zien, wist Unamuno, zelfs in zijn tijd, al hoe kwetsbaar mensen die niet lazen waren.

Als iemand niet redelijk vaak leest, dan is de kans groter dat hij of zij stopt met kritisch te zijn om te voorkomen dat hij of zij alles gelooft wat er in zijn of haar handen komt. Veel van wat geschreven staat probeert ons te overtuigen. Lezen is een manier om te voorkomen dat we worden gemanipuleerd door middel van woorden.

3. De wetenschap leert ons vragen te stellen

“De ware wetenschap leert ons vooral te twijfelen en onwetend te zijn.”

Dit derde citaat is nauw verwant aan het vorige. Zoals een gebrek aan lectuur alles wat in onze handen valt waar kan doen lijken, zo leert de wetenschap ons iets wezenlijks: de kunst van het vragen en twijfelen.

Wanneer we vragen stellen of twijfels hebben, helpt dit ons om de juiste antwoorden te vinden en leidt het ons naar meer kennis. Dit is heel belangrijk in de wereld van de wetenschap. Als we ons onwetend voelen, dan inspireert dat ons om verder te leren en ontdekkingen te doen.

Eigenlijk komt het citaat van een bekende filosoof, Socrates, misschien bij ons op: “Alles wat ik weet is dat ik niets weet.

4. Het enige voordeel van niet gelukkig zijn

“Een van de voordelen van niet gelukkig zijn is dat je geluk kunt wensen.”

Van alle verschillende reflecties in Unamuno’s geest, was het idee van gelukkig zijn een prominente zaak. Dit is een zoektocht waar we ons allemaal mee kunnen identificeren. Het lijkt echter een onbereikbaar doel, omdat we nooit in staat lijken te zijn om het totale geluk te bereiken.

Dit citaat van Miguel de Unamuno zinspeelt op het enige voordeel van het niet gelukkig zijn, namelijk de wens, misschien wel de hoop (zoals we in de eerste van zijn uitspraken zagen), dat het niet zo zal blijven. Het is echter een verlangen dat nooit werkelijkheid lijkt te worden.

Een vlinder op een hand

5. Niet geliefd zijn is triest

“Het is triest om je niet geliefd te voelen, maar het is veel triester om niet te kunnen liefhebben.”

Ons laatste citaat van Miguel de Unamuno stelt ons in staat om na te denken over de liefde. Veel mensen willen zich geliefd te voelen als ze niet van zichzelf houden. Het cultiveren van onze eigenwaarde kan ons helpen om ons geliefd te voelen, en door dit te doen, kunnen we het geluk bereiken dat we verlangen om te bereiken.

Religie, liefde, geluk en twijfel zijn onderwerpen die deze schrijver in het grootste deel van zijn werk aan de orde stelt. Het zijn uitspraken die ons uitnodigen om na te denken. Ze lijken ons niet vreemd, maar kunnen ons juist naar de introspectie voeren waar Unamuno zich vroeger vaak in onderwierp.

Miguel de Unamuno is een echt referentiefiguur. In zijn denken vinden we een weerspiegeling van de tijd waarin hij leefde, en dat hebben we gezien in de citaten die we vandaag met je hebben gedeeld.

Zoals we hebben kunnen zien, overstijgen deze citaten ook de temporele alomtegenwoordigheid van zijn leven en worden ze in de geschiedenis geprojecteerd, zelfs in de geschiedenis van vandaag, waar ze duidelijk weerklinken.

  • García Peña, Ignacio. (2017). El carácter de Augusto Pérez a través de niebla. Alpha (Osorno), (44), 175-196. https://dx.doi.org/10.4067/S0718-22012017000100175
  • Maroco Santos, Emanuel José. (2018). Unamuno y la fe religiosa. Eidos, (28), 255-280. Retrieved September 10, 2019, from http://www.scielo.org.co/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1692-88572018000100255&lng=en&tlng=es.
  • Posada Gómez, Edward Andrés. (2013). Una fe desesperada: La antropología religiosa de Miguel de Unamuno. Veritas, (29), 97-117. https://dx.doi.org/10.4067/S0718-92732013000200005