Motivatie wordt overschat: dit is wat echt werkt

De laatste jaren wordt vaak het idee geopperd dat je naar je lichaam en je intuïtie moet luisteren. Maar gelukkig houdt motivatie meer in dan alleen maar je verlangens op een bepaald moment volgen.
Motivatie wordt overschat: dit is wat echt werkt

Laatste update: 16 september, 2022

Motivatie is een van de psychologische processen die de laatste jaren de meeste aandacht krijgen, in die mate dat zijn rol volkomen wordt overschat. Velen wijzen er bijna als de Steen van Rosetta op, een buitengewoon hulpmiddel dat elke wil in een prestatie verandert, elk doel in een succes. Maar, zoals je weet, ligt de zaak vaak veel ingewikkelder.

Gemotiveerd zijn, zo zullen de meeste zelfhulpboeken je vertellen, houdt in dat je je interne drang activeert, dat je jezelf waardevolle doelen stelt en je daarop concentreert, en dat je alle hindernissen en moeilijkheden overwint. De definitie klinkt prachtig. Toch is de werkelijkheid heel anders. Hoe moet je daarom het mechanisme van gemotiveerd gedrag op gang brengen?

Als een atleet elke dag afhankelijk was van motivatie om naar de training te gaan, zou hij die waarschijnlijk eens in de tien sessies vinden. Als een schrijver afhankelijk was van inspiratie om zijn roman vorm te geven, zou hij die eens in de vijftig vinden. Dat komt omdat wat we meestal voelen een gebrek aan initiatief en zelfs apathie is.

Dat dit gebeurt is echter geen reden om een negatief beeld van jezelf te vormen. Het is volkomen normaal. Dus, wat kun je doen om vastberadener te zijn in je doelstellingen?

Om een doel te bereiken moet je leren het ongemak te verdragen dat door je dagelijkse inspanning wordt opgewekt. Misschien moet je zelfs bepaalde dingen opgeven om het te bereiken.

Vrouw werkt op de laptop
Om onze doelen te bereiken moeten we vaak leren onze negatieve emoties te beheersen.

Als motivatie overschat wordt, wat werkt dan echt?

Herinner je je nog die dagen dat je een onderwerp voor een examen moest bestuderen? Voelde je je gemotiveerd om het te doen? Tenzij de materie je fascineerde en het je sterke kant was, waarschijnlijk niet. In de regel voel je je ongemakkelijk, vol twijfel, gebrek aan energie en zelfs gestrest als je aan een taak, een doel of een specifieke taak begint.

Er is heel wat voor nodig om je elke dag en in elke situatie 100 procent gemotiveerd te voelen. Bovendien kun je je gedachten en emoties niet beheersen, zodat ze samenwerken om je te helpen een doel te bereiken. In feite gaat je verstand vaak de ene kant op (ik moet verder met dat project) en je emoties de andere kant (ik voel me gestrest, ik kan het beter tot morgen uit stellen).

Daarom, als motivatie overschat wordt, wat werkt dan wel? Wel, van je hele psychobehaviorale repertoire zijn je daden datgene wat je kunt beheersen. Het is je gedrag dat je stemming kan veranderen. Wat je in elk moment kiest te doen, ongeacht hoe je je voelt, is wat het je gemakkelijker zal maken een gesteld doel te bereiken. We leggen uit hoe het werkt.

Als je wacht om telkens gemotiveerd te worden door je positieve emoties als je aan iets wilt beginnen, zul je uiteindelijk uitstelgedrag vertonen.

Gedragsactivering is je beste vriend

Gedragsactivering is een aanpak die traditioneel gebruikt wordt als klinische interventie bij patiënten die aan depressie lijden. Het bestaat eruit de persoon gedragingen in zijn leven te laten introduceren om veranderingen in zijn gedachten, stemmingen en levenskwaliteit teweeg te brengen.

Onderzoek (Engelse link) van de Curtin Universiteit voor Technologie (Australië ) beweert dat dit middel ook op niet-klinisch gebied grote voordelen heeft. De studie stelt dat gedragsactivering ons laat zien dat we ons niet ‘goed’ hoeven te voelen om iets te doen.

Mensen met depressie hebben dagelijks te maken met gedachten als “ik kan er niet meer tegen.” Langs dezelfde lijnen, als je aan een taak wilt beginnen of naar de sportschool wilt gaan, verleidt je geest je met het idee van uitstel en betrap je jezelf erop dat je zegt “ik begin morgen wel.”

De sleutel is zelfdiscipline te gebruiken en met het werk te beginnen. Dit ondanks je gevoelens van frustratie, verveling of gebrek aan initiatief.

Kies welke gedachten je waardeert en welke je terzijde sch

uift
Je zou waarschijnlijk willen dat je een schakelaar had waarmee je de tendens van je gedachten kon veranderen. Het zou zeker geweldig zijn om je elke dag energiek en hoopvol te voelen.

Motivatie wordt echter overschat en de waarheid is dat je je niet altijd ‘superpositief’ voelt als je iets begint te doen. Je merkt inderdaad dat het vaak ontbreekt aan “ik kan,” “ik ben het waard,” en “ik zal bereiken wat ik wil.”

In dit soort situaties is er maar één optie. Je kunt niet kiezen hoe je je elke dag voelt. Je kunt echter wel kiezen aan welke gedachten je waarde hecht. Als je gedachten je zeggen “Vandaag heb ik gewoon geen zin om iets te doen. Laat het maar beter tot morgen” vervang die gedachten door “Ik weet dat ik er niet echt zin in heb, maar ik ga gewoon aan de slag en zie wel wat er gebeurt.”

Onthoud dat alleen een gedisciplineerde geest de top bereikt. Dit betekent dat je geen waarde geeft aan negatieve en opdringerige ideeën, maar dat je jezelf herinnert aan de redenen waarom je iets wilt bereiken.

Ondanks dat je hersenen je zeggen “dit is het niet waard om aan te beginnen”, begin je er toch aan. Spoedig zul je merken hoe de negativiteit en de wolken van apathie verdwijnen.

Brein dat bestaat uit radertjes
Als je je gevangen voelt door apathie en gebrek aan energie, activeer dan je lichaam. Doe wat je van plan was te doen, en je zult al gauw de verandering zien.

Motivatie wordt overschat: gebruik discipline en eigenwaarde

Motivatie is als de wind, soms verschijnt hij, hijst je zeilen, en versnelt het tempo waarmee je zeilt. Wat doe je echter als er geen wind is of als hij niet in de goede richting waait?

Op die dagen heb je je eigen mechanismen om je schip in de gewenste richting te laten bewegen. Niettemin moet je aanvaarden dat je tegen je eigen wensen in zult moeten gaan en tegen wat je lichaam van je vraagt.

Gemotiveerd gedrag verscheen oorspronkelijk in onze hersenen om de homeostase te handhaven (Engelse link). Het betekende dat als we honger hadden we op zoek gingen naar voedsel.

Als er gevaar was, renden we ervoor weg. Als mensen houden we er niet van ons ongemakkelijk te voelen en moeten we naar doelen streven. Toch vereist dit bijna altijd het omgaan met allerlei ongemakken (vroeg opstaan, vrije tijd opgeven, enz).

Dit verklaart waarom je hersenen je doen uitstellen of een stressrespons afgeven. Het geheim ligt in discipline, in de hierboven genoemde gedragsactivering, en in een gezond gevoel van eigenwaarde.

Je moet jezelf niet alleen elke dag herinneren aan het harde werk dat nodig is om je doelen te bereiken. Het is ook een goed idee om jezelf eraan te herinneren dat je die doelen verdient. Wellicht ook interessant voor jou

Trucs om motivatie te vinden
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Trucs om motivatie te vinden

Er is altijd een sprankje hoop. Ook al heb je misschien geen motivatie, er zijn altijd kansen om van te profiteren, ook al zie je ze niet.



  • Mazzucchelli TG, Kane RT, Rees CS. Behavioral activation interventions for well-being: A meta-analysis. J Posit Psychol. 2010 Mar;5(2):105-121. doi: 10.1080/17439760903569154. Epub 2010 May 7. PMID: 20539837; PMCID: PMC2882847.
  • Matthews, G. (2015). Goal research summary. Paper presented at the 9th Annual International Conference of the Psychology Research Unit of Athens Institute for Education and Research (ATINER), Athens, Greece.
  • McClelland, D. C. (1985). How motives, skills, and values determine what people do. American Psychologist, 40(7), 812-825.