Hoe kun je samenwerken met anderen?

Teamwerk is een van de vaardigheden waar bedrijven het meest om vragen. Voor de meeste projecten is individueel initiatief namelijk niet genoeg. Daarom is de effectiviteit van de gezamenlijke inspanningen van een team uiterst belangrijk als het gaat om het bereiken van doelen.
Hoe kun je samenwerken met anderen?
Elena Sanz

Geschreven en geverifieerd door de psycholoog Elena Sanz.

Laatste update: 05 december, 2022

Als mensen zijn we sociale wezens. We gaan met anderen om, en ons succes en welzijn hangen af van ons vermogen om dat te doen. Sterker nog, of we het nu hebben over een werkproject, een gezin of een sportteam, in elke situatie waarbij een groep mensen betrokken is, is het essentieel dat ze allemaal weten hoe ze met elkaar moeten samenleven en samenwerken om hun doelen te bereiken. Er wordt ons echter niet altijd geleerd hoe dat moet.

Er zijn echter verschillende persoonlijke omstandigheden die samenwerking kunnen bemoeilijken. Bijvoorbeeld perfectionisme en zelfeisendheid, het onvermogen om te delegeren, of de constante behoefte om controle te hebben.

Ook een lage tolerantie voor frustratie of slechte sociale vaardigheden. Deze factoren hebben over het algemeen een negatief effect, waardoor vaak een vijandig klimaat ontstaat, machtsstrijd losbarst en we ons verwijderen van onze gewenste doelen. Gelukkig is het mogelijk om onze samenwerkingsvaardigheden te verbeteren.

Collega's vormen een team
Samenwerking is essentieel in werkteams om de gestelde doelen te bereiken.

Waarom is het nodig om te leren samenwerken?

Je leeft in een individualistische en competitieve maatschappij die je aanspoort om je op jezelf te richten, persoonlijk succes na te streven en jezelf te laten gelden.

De groei en resultaten die je kunt behalen door dit soort houdingen aan te nemen zijn echter beperkt. In feite is samenwerking met anderen in elke omstandigheid noodzakelijk om jezelf te voeden, je geest te openen voor nieuwe perspectieven, en verder te gaan.

Een academisch voorbereid persoon, of iemand met veel ervaring op zijn gebied, maar die niet weet hoe hij in een team moet werken, kan uiteindelijk een blok aan het been van de organisatie zijn. Ook in persoonlijke relaties moet je weten hoe je moet converseren, luisteren en onderhandelen. Gelijk hebben’ heeft immers weinig zin als je niet kunt samenwerken en geen consensus kunt bereiken.

Deze vaardigheid ontwikkelen betekent echter niet altijd toegeven, je beoordelingsvermogen verliezen of geen stem hebben. Het gaat niet om een offer dat je brengt voor anderen. In feite brengt het je meerdere voordelen (Engelse link) op persoonlijk niveau. Bijvoorbeeld:

  • Bevordert langdurige betrokkenheid en behoud van teamleden.
  • Bevordert je begrip van diversiteit.
  • Helpt je je eigenwaarde en gevoelens van persoonlijke waarde te verbeteren.
  • Bevordert een positief klimaat dat je gezondheid en tevredenheid ten goede komt.
  • Bevordert de ontwikkeling van je sociale en communicatieve vaardigheden.
  • Stimuleert creativiteit, kritisch denken en probleemoplossend vermogen.
  • Bevordert een gevoel van individuele verantwoordelijkheid (Engelse link) tegenover anderen.
  • Bevordert je kennis en het bereiken van doelen (door het delen van vaardigheden en talenten).

Hoe leer je samenwerken?

Zoals alle vaardigheden kan je vermogen om samen te werken worden verbeterd en ontwikkeld. De toepassing van technieken en middelen zal variëren, afhankelijk van de context. Hier volgen enkele ideeën waarmee je aan de slag kunt gaan.

1. Stimuleer communicatie

Voor het functioneren van elk menselijk systeem is communicatie essentieel. Hoewel het vanzelfsprekend lijkt, besteed je niet altijd de nodige aandacht aan dit punt. In de eerste plaats moet je leren communiceren door actief luisteren en assertiviteit in te zetten . Stop en begrijp de ander en houd echt rekening met zijn standpunten. Richt je niet alleen op antwoorden of het geven van je mening.

Ten tweede moet je actief werken aan je communicatie, door specifieke ruimtes te creëren en in te richten om die te laten stromen. Alleen spreken als er een conflict ontstaat is niet aan te raden. Het verdient de voorkeur om regelmatig ideeën uit te wisselen.

2. Beoordeel ideeën, niet mensen

Samenwerken betekent niet dat je alle verzoeken van anderen aanneemt. Je kunt ideeën analyseren, (constructief) bekritiseren of zelfs afwijzen. Het is echter raadzaam in gedachten te houden dat je elk oordeel of evaluatie moet richten op het idee of het specifieke gedrag, en niet op de persoon zelf.

Dit zal je helpen conflicten te voorkomen of de oplossing ervan te vergemakkelijken als ze om andere redenen opduiken. Hiervoor moet je de etiketten die je gebruikt om anderen te identificeren herzien.

3. Wees empathisch

Individualisme stelt het zelf in het middelpunt van alles. Daardoor verlies je het perspectief en maak je je volledig los van de werkelijkheid van anderen. Op dit niveau is empathie cruciaal. Dat is het vermogen om te begrijpen wat anderen denken, hoe ze zich voelen, wat ze nodig hebben en wat hen inspireert.

Dit begrip stelt je in staat tolerant en flexibel te zijn. Je slaagt erin je eigen behoeften en die van anderen, samen met de talenten van alle betrokkenen, te combineren en samen op te trekken.

4. Stel gemeenschappelijke doelen

Dit is misschien wel het belangrijkste punt. Alle samenwerking vindt plaats met het doel een gemeenschappelijk doel te bereiken, een doel dat voor alle betrokkenen wenselijk is en waarvoor ze samenwerken. Het is belangrijk dat dit doel door iedereen wordt onderschreven en gekend, en dat elk individu het belang van zijn rol in het proces begrijpt.

In een organisatie kan het doel het verhogen van de verkoop zijn. In een echtpaar kan het het stichten van een gezin zijn. De sleutel is dat dit doel voor iedereen gunstig is en een grotere betrokkenheid genereert. Door naar een gemeenschappelijk doel toe te werken is het gemakkelijker om het idee van concurrentie uit te bannen en te vervangen door samenwerking.

5. Zorg voor eerlijkheid en vertrouwen

In overeenstemming met het bovenstaande moeten alle partijen ervaren dat de situatie eerlijk is en de wederzijdse relatie openstaat voor samenwerking. Bovendien moet het voordeel wederzijds zijn en moet er sprake zijn van openheid en transparantie.

Daarom moeten alle betrokkenen van tevoren zeker weten wat de rollen, bedoelingen en beloningen voor elk individu zijn. Zonder deze duidelijkheid kan de situatie als onevenwichtig worden ervaren en leiden tot wrok en machtsstrijd.

Twee mannen drinken koffie
Weten dat er een wederzijds voordeel is, bevordert openheid en empathie bij het samenwerken.

6. Zelfbeheer

Ten slotte is het gemakkelijker om deel te nemen en samen te werken in het soort democratische omgeving dat je een zeker gevoel van controle biedt. Als je je mening kunt geven, kunt debatteren en jezelf kunt managen (in termen van beslissen hoe je aan het project bijdraagt) ben je gemotiveerder.

Daarom is het beter om al te hiërarchische en leidinggevende structuren te vermijden. In feite moeten alle partijen de mogelijkheid krijgen om vanuit hun eigen perspectief en met hun ideeën voor verbetering bij te dragen.

Kortom, om te leren samenwerken moet je je onderdeel voelen van een gemeenschappelijk project, gemotiveerd en betrokken zijn, vertrouwen opbouwen met de andere partijen en een zekere vrijheid ervaren. Deze voorwaarden bevorderen intrinsieke motivatie en helpen je de barrières en mythen af te breken die maken dat je anderen als concurrenten ziet.

Het toepassen van deze perspectieven in organisaties, paren, gezinnen of groepen van welke aard dan ook vereist doelbewust werk en zorg voor elk afzonderlijk aspect. De resultaten zullen echter veel positiever zijn, niet alleen in termen van productiviteit (het vermogen om doelen te bereiken), maar ook in termen van persoonlijke tevredenheid en kwaliteit van relaties. Wellicht ook interessant voor jou

Strategieën voor het leiden van een goed presterend team
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Strategieën voor het leiden van een goed presterend team

Een goed presterend team leiden vereist assertiviteit en weten wanneer je taken moet delegeren; strategieën voor de dagelijkse routine.



  • Cano-Hays, R., Lomeli, B., Lau, S. & Wagner, P. (2015). Guía de recursos para construir colaboración efectiva e integración de programas. Project concern international (PCI).  https://www.fsnnetwork.org/sites/default/files/Guia%20de%20Recursos%20para%20la%20Colaboracion%20Efectiva.pdf
  • Maienschein, J. (1993). Why collaborate?. Journal of the History of Biology26(2), 167-183
  • Mejia-Arauz, R., Correa-Chavez, M., Ohrt, U. K., & Aceves-Azuara, I. (2015). Collaborative work or individual chores: The role of family social organization in children’s learning to collaborate and develop initiative. Advances in child development and behavior49, 25-51.

De inhoud van Verken Je Geest is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Deze informatie vervangt niet de diagnose, het advies of de behandeling van een professional. Bij twijfel kun je het beste een betrouwbare specialist raadplegen.