Hoe beïnvloedt het Coolidge-effect menselijke relaties?

Het Coolidge-effect houdt verband met de aantrekkingskracht die gevoeld wordt op nieuwigheid als het om seks gaat. Maar hoe is dit fenomeen gerelateerd aan monogamie, koppelrelaties of ontrouw?
Hoe beïnvloedt het Coolidge-effect menselijke relaties?

Laatste update: 18 april, 2022

Het Coolidge-effect betreft het feit dat we ons meer aangetrokken voelen als er een nieuwe seksuele partner op het toneel verschijnt. Het bestaan ervan is zowel bij mensen als bij andere zoogdieren aangetoond, hoewel er bepaalde nuances zijn.

De biologische verklaring suggereert dat, gezien de mogelijkheid van een nieuwe seksuele relatie met een nieuwe of andere partner, onze dopaminegehalten toenemen. Deze toename maakt onze opwinding groter.

Is dit effect puur biologisch? Hoe is het gerelateerd aan ontrouw, open relaties of aantrekkingskracht op porno? Als je verliefd wordt, kan het Coolidge-effect dan ook interfereren met je relatie? Of is er minder risico? Dat zoeken we uit.

Man kijkt naar een vrouw op straat

Het Coolidge-effect

Het Coolidge-effect is een fenomeen dat wordt waargenomen bij zowel mannen als vrouwen (en mannelijke en vrouwelijke dieren) waarbij een verhoogde bereidheid om seks te hebben in aanwezigheid van nieuwe receptieve partners wordt aangetoond (Brown, 1974).

Met andere woorden, het verwijst naar de neiging om nieuwe dingen op seksueel gebied op te merken en zich aangetrokken te voelen tot nieuwe dingen. Het houdt verband met een verhoging van het dopaminegehalte.

Dit effect is aangetoond bij zoogdieren en de term werd in 1955 bedacht door de etholoog Frank A. Beach. Echter, zoals vermeld in Dewsbury (2000), was het een psychologiestudent die hem deze term voorstelde.

Het verhaal erachter

Achter het Coolidge-effect schuilt een merkwaardige gebeurtenis die de oorsprong ervan verklaart. Genoemd in Dewsbury (2000), vond het plaats in de jaren ’20, toen de toenmalige Amerikaanse president, Calvin Coolidge, een boerderij bezocht met zijn vrouw Grace.

Grace merkte op dat er een haan was die vaak paarde, wat haar ertoe bracht de boer te vragen: “Hoe vaak per dag heeft deze haan gewoonlijk geslachtsgemeenschap?” De boer antwoordde: “Tientallen keren.”

Toen vroeg Coolidge’s vrouw, gefascineerd door zijn antwoord, de boer om het haar man te vertellen. Dat deed hij, en de president antwoordde: “Altijd met dezelfde kip?”, waarop de boer antwoordde: “Nee, nee, met verschillende kippen.” “Vertel dat dan maar aan mevrouw Coolidge,” besloot de president.

Uit deze anekdote, waarvan velen wel begrepen dat het een grap was, ontstond het effect dat de naam van de president draagt, het Coolidge-effect.

Hoe beïnvloedt het relaties?

Hoe beïnvloedt het Coolidge-effect relaties? Sommige auteurs beweren dat dit fenomeen achter aspecten als ontrouw, porno zit, of het feit dat er steeds meer koppels zijn die besluiten een open relatie aan te gaan en zo de traditionele monogamie ontvluchten.

De realiteit is dat nieuwigheid ons aantrekt. We vinden het leuk en het windt ons op, wat het Coolidge-effect verklaart. Toch zal niet iedereen ontrouw worden, net zoals we niet allemaal van films met erotische inhoud houden. Het Coolidge-effect zou echter een bepaalde manier kunnen zijn om het optreden van dit soort gedrag te verklaren wanneer het zich voordoet.

Met porno zijn bijvoorbeeld grote aantallen video’s met extreem verschillende hoofdrolspelers toegankelijk, waardoor het dopaminegehalte hoog blijft.

Hoe zit het met verliefd worden?

Het Coolidge-effect zou evolutionair gezien zinvol kunnen zijn bij dieren die hun soort willen bestendigen met zoveel mogelijk nakomelingen en genetische rijkdom. Integendeel, in het geval van mensen is het niet zo eenvoudig te extrapoleren. Als je bijvoorbeeld verliefd wordt, geef je niet echt om het nieuwe aspect, je wilt alleen bij je geliefde zijn.

Toch kan dit allemaal te maken hebben met dopamine. Dat komt omdat, wanneer je verliefd wordt, de niveaus (evenals die van andere hormonen) exponentieel toenemen. Bovendien, wanneer iets je enorm verrast, zoals wanneer je geconfronteerd wordt met nieuwe ervaringen, zijn je dopaminegehalten ook hoog.

Volgens experts beginnen je dopaminegehaltes echter te dalen wanneer je een routinefase in je relatie ingaat. Dit betekent dat je, in plaats van euforisch te zijn zoals aan het begin van je relatie, een stuk rustiger bent. Het is dus op deze momenten dat het Coolidge-effect kan optreden.

Verveelde vrouw die haar vriendje knuffelt

Het Coolidge-effect en seks

Zoals eerder vermeld is het Coolidge-effect aangetoond bij zoogdieren (knaagdieren), maar ook bij mensen. Een voorbeeld hiervan gebeurt na seks. Inderdaad, bij mannen verschijnt na de ejaculatie de zogenaamde refractaire periode. Dit is de tijd die ze nodig hebben om weer opgewonden te raken. Afhankelijk van bepaalde factoren duurt het meestal een paar minuten.

Toch neemt deze periode af wanneer de man met een nieuwe partner is. Dit zou het Coolidge-effect gedeeltelijk verklaren. Daarom kan het levend houden van een relatie door middel van veranderingen in seksuele routine, nieuwe posities, seksspeeltjes, etc. hierbij helpen.

Zoals je kunt zien, hoeft het Coolidge-effect, hoewel het bij mensen is getest, niet bij iedereen op dezelfde manier te gebeuren. Ongetwijfeld is nieuwigheid aantrekkelijk, vooral op ‘biologisch’ niveau, maar er zijn nuances.

“Er is een enorm verschil in seks en vrijen. We hebben seks met iemand die ons fysiek kan bevredigen, maar we bedrijven de liefde met iemand die ons geestelijk en voor eeuwig kan bevredigen.”

-Mehek Bassi-

Aan de andere kant zijn er biologische wortels aan dit fenomeen. Verder mogen we niet vergeten dat we niet alleen dieren zijn, maar ook mensen. De meest rationele en menselijke aspecten, maar ook die die met gevoelens te maken hebben, spelen hier een rol. Als gevolg daarvan zouden deze specifieke elementen of facetten van het individu het Coolidge-effect kunnen moduleren. Wellicht ook interessant voor jou

Immuuncellen: beïnvloeden ze seksueel gedrag?
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Immuuncellen: beïnvloeden ze seksueel gedrag?

In welke mate wordt seksueel gedrag bepaald? En in hoeverre zijn immuuncellen en aangeleerde factoren relevant? Lees er hier meer over!



  • Brown, R. E. (1974). Sexual arousal, the Coolidge effect and dominance in the rat (Rattus norvegicus). Animal Behaviour (en inglés) 22(3): 634-637.
  • Dewsbury, Donald A. (2000) Frank A. Beach, Master Teacher, Portraits of Pioneers in Psychology, 4: 69-281
  • Reber, E.; Reber. (2001). The Penguin dictionary of psychology (en inglés) (3.ª edición). Londres: Penguin.