Online kunst bekijken kan je welzijn verbeteren

Bewonder "De Sterrennacht" van Van Gogh. Geniet van de details van Dalí's schilderijen. Wist je dat het bekijken van deze werken, live of online, een gunstig effect heeft op je geestelijke gezondheid?
Online kunst bekijken kan je welzijn verbeteren

Laatste update: 25 augustus, 2022

Er zijn bewijzen voor de hypothese dat de contemplatie van kunstwerken je geestelijke gezondheid beschermt. Het goede nieuws in verband met deze ontdekking is dat dit ook voor online kunst bekijken geldt. Bijvoorbeeld door virtuele bezoeken aan musea te brengen, via beelden toegang te krijgen tot alle schilderijen in de wereld, en zelfs 3D-beeldhouwwerken te waarderen.

Deze tendens is in de recente opsluiting door COVID-19 meer opgang gekomen, waardoor ook het aanbod toenam. Op hun beurt is de belangstelling van specialisten gewekt voor het vaststellen van de voordelen die aan het online bekijken van kunst ontleend worden.

Vrouw met tablet

Het effect van kunst op de gezondheid

In de laatste decennia hebben talrijke studies het effect van kunst op de gezondheid onderzocht, hetzij als onderdeel van een therapeutisch proces, hetzij in een context buiten de klinische interventie. Er is zoveel verzameld bewijs dat de Wereldgezondheidsorganisatie in 2019 een rapport publiceerde (Engelse link) over de effecten van kunstzinnige activiteiten, actief of passief, op de gezondheid.

Dit soort activiteiten brengt een combinatie van factoren samen die de gezondheid op verschillende gebieden bevorderen. Kunst bevordert niet alleen de verbeelding en zintuiglijke stimulatie, maar brengt ook fysiologische en psychologische reacties op gang die met emoties te maken hebben.

Het uiten en reguleren van emoties zijn fundamentele oefeningen in het omgaan met stress en geestelijke gezondheid. Daarom zou blootstelling aan kunst het risico op stress en stemmingsstoornissen kunnen verminderen.

Bovendien kunnen kunstzinnige activiteiten een vorm van lichaamsbeweging of sociale interacties met zich meebrengen. Interactie met andere mensen bevordert het ontstaan van sociale steunnetwerken en vermindert eenzaamheid.

Dit wordt algemeen in verband gebracht met het vertragen van cognitieve, functionele en motorische achteruitgang. Bovendien voorkomt en verlicht het andere psychologische stoornissen.

Anderzijds kan het bekijken van kunst bijdragen tot het verminderen van een zittende levensstijl en cognitieve functies stimuleren. Dat bevordert het leren en de ontwikkeling van vaardigheden.

Dit is in verband gebracht met een lager risico op het ontstaan van dementie en ziekten als depressie. Kortom, wat de vorm ook is, het online bekijken van kunst kan je welzijn en gezondheid zowel direct als indirect verbeteren.

Online kunst bekijken kan je welzijn verbeteren

Zoals we eerder al opmerkten, zijn er verschillende factoren of trajecten waardoor het bekijken van kunst je welzijn kan verbeteren. Omdat de visuele of cognitief-emotionele aspecten van de ervaring een relevante rol spelen, zouden deze effecten ook bereikt kunnen worden door kunst online te bekijken. In feite is dit precies wat een onderzoeksteam van de Universiteit van Wenen (Oostenrijk) overwogen heeft.

In hun studie (Engelse link), uitgevoerd tijdens de opsluiting van de eerste golf van Covid-19, rekruteerden ze 84 deelnemers. Ze werden allemaal gevraagd om vanuit huis twee virtuele tentoonstellingen te bezoeken. De ene was een tentoonstelling van Monet’s Schilderijen, in de National Gallery in Londen. De andere was niet-artistiek, over de geschiedenis van de Japanse keuken.

Voor en na de bezoeken moesten de deelnemers een reeks vragenlijsten invullen. Die gingen over aspecten als de omstandigheden van hun opsluiting, hun belangstelling voor kunst, en hun mate van beheersing. Er waren ook instrumenten om hun welzijn, angst, stemming en mate van eenzaamheid te evalueren.

De onderzoekers ontdekten dat zelfs bij de deelnemers die maar weinig tijd in de online kunsttentoonstellingen hadden doorgebracht er een gunstig effect was. Meer bepaald verminderde het hun negatieve stemmingen en hun perceptie van angst en eenzaamheid. Bovendien ervoeren ze een hogere subjectieve mate van welbevinden.

Dit effect was nog groter bij de mensen die de werken betekenisvoller of mooier vonden. Dit door een toename van positieve gewaarwordingen. Bovendien meldden de deelnemers dat het online bekijken van de werken vergelijkbaar was met face-to-face bezoeken of ervaringen in de natuur.

Vrouw achter haar laptop

Therapeutische implicaties

Een van de factoren die specialisten het meest lijken te interesseren is het therapeutisch potentieel van het bekijken van kunst. Er bestaan al veel kunstzinnige therapieën zoals danstherapie, muziektherapie, enz. Het zou het onmiddellijk kunnen verbeteren van het welzijn van mensen via online beelden in feite een hele reeks nieuwe mogelijkheden openen.

Zo zou het gebruikt kunnen worden om stress of angst te verminderen in wachtkamers van dokters of ziekenhuizen. Het zou de negatieve psychofysiologische toestand die mensen voelen bij paniekaanvallen kunnen helpen verminderen. Dit omdat de lijder er rechtstreeks vanaf zijn mobiele telefoon toegang toe zou kunnen krijgen.

Het zou ook nuttig kunnen zijn om de heilzame effecten van kunst naar plattelandsgebieden met beperkte toegang tot de buitenwereld te brengen. Of naar de huizen van mensen met beperkte mobiliteit.

Een interessante bevinding van de studie is dat het niet nodig is veel tijd te besteden aan het bekijken van de kunst. In feite was vijf minuten genoeg. Daarom zou het ook een nuttige strategie kunnen zijn om stress of vermoeidheid op de werkplek te verminderen. Een soort ‘micro-dosis therapie’ in onze dagelijkse routine.

Het wachten is op verdere onderzoeksresultaten en ook op de werkelijke effectiviteit van de interventies. Dat gezegd hebbende, moedigen we je aan om de online kunstervaring zelf uit te proberen als je je stemming moet opkrikken. Het is een stimulerende, plezierige, en geheel gratis activiteit!

Uitgelichte afbeelding door shutterstock / T photography Wellicht ook interessant voor jou
Expressionistische kunst: een vertekening van de werkelijkheid
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Expressionistische kunst: een vertekening van de werkelijkheid

Expressionistische kunst staat bekend om zijn eenvoud, schoonheid en diepte van expressie. Dit artikel legt de technieken uit.



  • Guardiola, E. & Baños, J.E. (2020). ¿Y si prescribimos arte? El papel del arte en la mejora de la salud y el bienestar. Revista de Medicina y Cine, 16(3), 149-153. https://doi.org/10.14201/rmc2020163149153
  • Trupp, M., Bignardi, G., Chana, K., Specker, E., & Pelowski, M. (2022). Can a Brief Interaction With Online, Digital Art Improve Wellbeing? A Comparative Study of the Impact of Online Art and Culture Presentations on Mood, State-Anxiety, Subjective Wellbeing, and Loneliness. Frontiers in Psychology, 13, 782033. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.782033