Je kinderen beschermen is niet hetzelfde als ze overbeschermen

Heb je jezelf er wel eens op betrapt dat je de rugzak van je kind dubbel controleert, dat je erop toeziet dat ze hun huiswerk maken of een probleem oplossen voordat ze het zelf proberen te doen? Alle ouders willen hun kinderen zelfverzekerd, gelukkig en bekwaam zien. Maar soms weten we onbewust het verschil niet tussen beschermen en overbeschermen. Dit kan hun ontwikkeling belemmeren in plaats van stimuleren.

Overcontrole, zelfs als het uit liefde komt, tast de emotionele gezondheid van kinderen aan en belemmert hun onafhankelijkheid.

Waar eindigt zorgzaamheid en begint overbeschermen?

Beschermen betekent kinderen begeleiding en hulpmiddelen bieden om met uitdagingen om te gaan. Overbeschermen daarentegen komt voort uit angst en de behoefte om ongemak te vermijden. Gezond ouderschap staat kinderen toe om fouten te maken, risico’s te nemen die passen bij hun leeftijd en te leren van ervaringen.

Recente onderzoeken leggen een verband tussen overbeschermen en stoornissen zoals angst, een laag zelfbeeld en problemen met het zelfstandig oplossen van problemen. Uit een artikel in Progres Pendidikan bleek zelfs dat 61,9% van de kinderen die opgroeiden in een overgecontroleerde omgeving tekortschoot in sociale en emotionele vaardigheden.

Beschermen, in de beste zin van het woord, helpt kinderen sterker te worden. Maar als we te ver gaan, geven we de boodschap: “Ik vertrouw er niet op dat je dit aankunt”. En na verloop van tijd beperkt dat hun emotionele groei.

Overheers je zonder het te beseffen?

Veel ouders nemen controlerend gedrag aan zonder te beseffen dat ze de autonomie van hun kinderen beperken. Deze houdingen blijven vaak onopgemerkt omdat ze worden verward met verantwoordelijkheid, bescherming of zorg:

• Elk risico vermijden. Voorkomen dat je kind op onderzoek uitgaat, fouten maakt of nieuwe situaties onder ogen ziet, beperkt hun initiatief en hun vermogen om voor zichzelf op te lossen.
• Op elk detail toezien. Als je voortdurend beslissingen voor je kind neemt of zelfs de kleinste fouten corrigeert, voorkom je dat ze hun eigen beoordelingsvermogen ontwikkelen. Op de lange termijn kan dit leiden tot onzekerheid en angst om fouten te maken.
• Te vroeg ingrijpen. Door hun problemen op te lossen zonder ze een kans te geven om het te proberen, geef je de boodschap af dat ze het niet kunnen. Het belangrijkste is niet om frustratie te voorkomen, maar om ze te helpen ermee om te gaan met hun eigen hulpmiddelen.

Onderzoek gepubliceerd in Jurnal Belaindika toonde aan dat kinderen met overbezorgde ouders de neiging hebben om zich te isoleren, rigiditeit vertonen bij het aanpassen aan nieuwe omgevingen en een beperktere emotionele expressie hebben in groepen. Bovendien verergert dit type ouderschap in chronische gezondheidscontexten gedrags- en emotionele regulatieproblemen.

De emotionele impact van overcontrole

Overcontrole wordt in verband gebracht met symptomen van angst en depressie. Veel kinderen groeien op met het idee dat de wereld vijandig is en dat ze er niet mee om kunnen gaan.

Volgens een artikel in Jurnal Pendidikan Dan Sosial Humaniora hebben overbeschermde kinderen vaak een kwetsbaar zelfbeeld, moeite met het beheersen van hun emoties en problemen met het nemen van verantwoordelijkheid voor hun daden. Deze patronen kunnen zich voortzetten tot in de adolescentie en interfereren met de vorming van hun identiteit en sociale leven.

Het is zelfs aangetoond dat overbeschermen de gedragsautonomie verzwakt, wat kan leiden tot problematisch gedrag zoals agressiviteit of ongehoorzaamheid.

Begeleiden zonder in te grijpen: hoe bereik je het

Opvoeden met balans betekent dat je die middenweg vindt waarin het kind zich gesteund voelt, maar ook vrij om te proberen, fouten te maken en te leren. Op een bewuste manier begeleiden betekent aanwezig zijn zonder hun stem of initiatief te onderdrukken. Deze strategieën kunnen je helpen om een gezondere en meer autonome relatie met je kind te ontwikkelen:

• Bied vrijheid in overeenstemming met hun fase. Laat je kind kleine uitdagingen aangaan in overeenstemming met hun leeftijd. Alledaagse uitdagingen helpen hun beoordelingsvermogen en zelfvertrouwen te versterken.
• Moedig ze aan om beslissingen te nemen. Kiezen impliceert consequenties aanvaarden, leren van het resultaat en autonomie ontwikkelen. Begeleid ze met vragen die hun denken stimuleren, in plaats van oplossingen op te leggen.
• Sta fouten toe als onderdeel van het leerproces. Als je kind een fout maakt, weersta dan de drang om het meteen te corrigeren of om het voor hem te doen. Vraag wat ze van de ervaring hebben geleerd en hoe ze het de volgende keer anders zouden doen.
• Trek je eigen angst in twijfel. Soms komt het verlangen om in te grijpen meer voort uit de angst van de volwassene dan uit de echte behoefte van het kind. Je emotie erkennen maakt je niet minder ouder. Integendeel, het geeft je de mogelijkheid om bewuster te begeleiden.

Een kind opvoeden is hem of haar voorbereiden om vol vertrouwen zijn of haar eigen stappen te zetten. Op deze manier vindt echte groei plaats als we ze de ruimte geven om te ontdekken. Om fouten te maken en te leren.

Het verschil kennen tussen beschermen en overbeschermen, controle inruilen voor vertrouwen, is hen de instrumenten geven om de wereld met vertrouwen tegemoet te treden. Vraag jezelf vaak af: bereid ik ze voor op het leven of bescherm ik ze ertegen?