Chaim Ferster: een man die aan de dood ontsnapte

januari 21, 2020
Er zijn maar weinig mensen die de concentratiekampen tijdens de Tweede Wereldoorlog wisten te overleven, maar Chaim Ferster is één van die overlevenden. Zijn gezond verstand hielp hem niet één keer maar acht keer aan de dood te ontsnappen. Bericht van de editor: Inmiddels is Chaim Ferster overleden, op 94-jarige leeftijd, vlak nadat dit artikel werd geschreven.

Chaim Ferster is geen beroemdheid of een bekende kunstenaar. Desalniettemin is deze 94-jarige man, die het beeld van gezondheid is en werkte tot hij 92 jaar oud was, iemand waar we allemaal naar op kunnen kijken. Hij slaagde erin de nazi’s te verslaan en niet één keer maar wel acht verschillende keren uit hun klauwen te ontsnappen.

Ondanks het feit dat Chaim Ferster het grootste deel van zijn jeugd doorbracht om de verschrikkingen van de oorlog te overleven, hadden deze ervaringen geen emotionele gevolgen voor hem.

Dat is misschien wel zijn grootste overwinning. Hij overleefde niet om geobsedeerd te zijn met de pijn en de vernederingen die hij en zijn familie moesten doorstaan, maar om zijn leven opnieuw te leven en verder te gaan zonder de donkere schaduwen van zijn verleden.

”We moeten eindige teleurstellingen accepteren, maar nooit oneindige hoop verliezen.”

– Martin Luther King, Jr.-

Vandaag de dag is Chaim Ferster een lieve, dankbare en wijze man. Hij heeft zijn verhaal honderden keren verteld omdat hij een van de weinige overlevende gevangenen van de nazi-concentratiekampen is, die uit de eerste hand kan praten over wat hem is overkomen.

Hij is ook een overgrootvader, was 65 jaar lang gelukkig getrouwd en richtte een succesvol bedrijf op dat hem in staat stelde te floreren.

Chaim Ferster in een concentratiekamp

Een donkere tijd

Chaim Ferster werd geboren op 18 juli 1922 in de stad Sosnowiec in Polen, in een orthodox-joodse familie. Destijds bestond 21% van de bevolking van deze stad uit orthodoxe Joden. Hij herinnert zich dat zijn hele gemeenschap angstig toekeek hoe de nazi’s aan de macht kwamen in Duitsland.

Ze hadden alle reden om zich zorgen te maken. In 1939 werd zijn stad binnengevallen door de nazi’s. De Tweede Wereldoorlog begon en antisemitisme regeerde. Allereerst was het de gele ster op hun kleding, discriminatie op straat en onzekerheid over wat zou komen.

De eerste Joodse getto’s werden toen opgericht. Hoewel Chaim Ferster pas 17 jaar oud was, herinnert hij zich nog steeds de angst tijdens deze vreselijke jaren.

Het jaar 1942 veranderde het leven van Ferster voor altijd. Zijn vader stierf aan een longontsteking omdat basis geneesmiddelen niet beschikbaar waren in het getto. Hij en zijn familie leden honger vanwege de extreem beperkte toegang tot voedsel.

In datzelfde jaar beval de Gestapo de moeder en zus van Ferster om zich bij de autoriteiten te melden. Hij heeft daarna nooit meer iets van ze gehoord.

Tragedie en hoop

Chaim Ferster en de andere Joden kwamen er al snel achter dat wanneer de Gestapo iemand arresteerde, ze nooit meer werden gehoord of gezien. Mensen wisten toen nog steeds niet veel over de concentratiekampen.

De informatie die ze hadden was gebaseerd op geruchten en gefluister. Het was toen dat een van de ooms van Ferster hem advies gaf dat zijn leven zou redden. Zijn oom vertelde hem dat hij moest leren iets te doen dat nuttig zou zijn voor de Duitsers.

Chaim besloot om te leren om naaimachinemonteur te worden in het getto. Dit was een uitstekende beslissing. In 1943 kwam zijn tijd. De Gestapo riep hem op en stuurde hem naar een concentratiekamp.

In het begin was het leven erg moeilijk. Hij was in de kampen Oswiecim, Graditz en Niederorschel. Ferster herinnert zich dat de nazi’s de gevangenen een weg lieten repareren toen de temperatuur 25 graden onder nul was.

De nazi’s kwamen echter achter zijn technische vaardigheden en gaven hem draaglijker werk. Dit was ongetwijfeld de sleutel tot zijn overleving. In Graditz was er een uitbraak van tyfus en Fester werd ziek. Hij herinnert zich een morbide beeld: de perfect georganiseerde lichamen van de mensen die aan dit virus waren gestorven.

Auschwitz

Bevrijding van Chaim Ferster

Eind 1944 werd Chaim Ferster overgebracht naar Auschwitz. Hij arriveerde om middernacht en hij zegt dat de stilte angstaanjagend was. Daar tatoeëerden ze een code op zijn huid en had hij hier een paar vreselijke ervaringen.

Twee maanden later werd hij echter weer overgeplaatst naar Niederorschel omdat ze daar technici nodig hadden. Voor Fester was het alsof hij op een vakschool terechtkwam.

Terwijl de geallieerden oprukten in Duitsland, werd Niederorschel gedwongen te sluiten in 1945. Alle gevangenen werden naar Buchenwald gestuurd, een berucht kamp waar ze elke dag massa-executies uitvoerden. Tegen die tijd, omdat de nazi’s wisten dat ze de oorlog zouden verliezen, wilden ze nog zoveel mogelijk Joden doden.

Chaim Ferster stond op het punt te worden geëxecuteerd toen de geallieerden het kamp bestormden en alle gevangenen bevrijdden. Hij ontsnapte weer aan de dood, maar de wrede realiteit werd hem al snel duidelijk: meer dan 30 leden van zijn familie waren uitgeroeid.

Een van zijn overlevende ooms was naar Manchester ontsnapt en Ferster ging op zoek naar hem. Daar kon hij een nieuwe start in zijn leven maken. Uiteindelijk versloeg Ferster de nazi’s, omdat hij een lang en gelukkig leven leidde.

Comins-Mingol, I. (2015). De víctimas a sobrevivientes: la fuerza poiética y resiliente del cuidar. Convergencia, 22(67), 35-54.