Vijf soorten misbruikers en hun kenmerken

Zijn alle misbruikers hetzelfde? Het lijkt van niet. In feite hebben verschillende auteurs een poging gedaan om een volledige typologie op te stellen van die mensen die er niet voor terugdeinzen om anderen schade te berokkenen om hun doelen te bereiken. Wil je meer over hen te weten komen? Lees dan snel verder.
Vijf soorten misbruikers en hun kenmerken

Laatste update: 07 juni, 2022

Als een beschaving, hebben we grote technologische vooruitgang geboekt. Ongetwijfeld heeft het ons leven gemakkelijker gemaakt. Maar op ethisch, moreel, relationeel en menselijk niveau lijkt het erop dat we niet zo veel zijn opgeschoten. Mensen en dieren blijven immers blootstaan aan misbruikers.

We hebben het over een affectief, gedragsmatig en cognitief patroon waardoor een ander mens (of dier) schade wordt berokkend en bepaalde controle over hem wordt verkregen of in stand gehouden. In feite wordt elke fysieke, seksuele, emotionele, economische of psychologische handeling waarmee een andere persoon schade wordt berokkend, beschouwd als mishandeling.

Net zoals er verschillende soorten mishandeling zijn, zijn er ook verschillende soorten misbruikers. Laten we ze eens bekijken.

Soorten misbruikers

Volgens Amor, Echeburúa, en Loinaz (2009), zijn er twee classificaties die de studie en het debat over de soorten misbruikers hebben geleid.

Man schreeuwt tegen zijn partner
Misbruikers hebben vaak agressieve en manipulatieve trekjes, evenals een lage tolerantie voor frustratie.

Gottman et al. classificatie (1995)

Volgens deze classificatie zijn er twee soorten misbruikers, de cobra en de pitbull. Deze typologie is gedefinieerd door te verwijzen naar de cardiale reactie van de misbruiker op de ruzie van een koppel.

Type 1-mishbruikers (cobra)

Bij dit type misbruiker daalt de hartslag tijdens de ruzie. Ze worden gekarakteriseerd door antisociaal, agressief en sadistisch te zijn (Engelse link).

De mishandeling die ze de ander aandoen is gepland (instrumenteel). Bovendien roept het bij hen geen gevoelens van schuld of wroeging op.

Type 2-mishbruikers (pitbull)

In tegenstelling tot type 1-misbruikers, hebben type 2’s een verhoogde hartslag tijdens ruzies. Ze worden gekenmerkt als passief-agressief, met chronische woedeproblemen, en een onzekere hechtingsstijl. Hun psychopathologisch profiel vertoont een vermijdend en borderline persoonlijkheidspatroon.

Het misbruik dat zij plegen is niet gepland, maar impulsief. Dit weerspiegelt ernstige problemen met impulscontrole en het uiten van emoties.

Holtzworth-Munroe en Stuart (1994) classificatie

De types van misbruikers in deze classificatie zijn als volgt.

Overgecontroleerde misbruikers

Ze zijn gewelddadig in de gezinssfeer met hun kinderen en partner. De frequentie van het misbruik en de ernst ervan zijn echter gering in vergelijking met andere misbruikers. Bovendien is de kans kleiner dat zij hun partner mishandelen of seksueel misbruiken.

Enkele van hun kenmerken zijn als volgt:

  • Zij vertonen passieve, afhankelijke en obsessieve persoonlijkheidskenmerken.
  • Zij hebben meestal spijt van de mishandeling die zij plegen en keuren geweld over het algemeen af.
  • Het zijn laag-risico misbruikers.
  • Ze hebben moeite met het gebruik van sociale vaardigheden.
  • Hun relaties zijn relatief stabiel.

Impulsieve of borderline misbruikers

Ze zijn gewelddadig op fysiek, psychologisch en seksueel gebied. De intensiteit van het misbruik varieert van gemiddeld tot hoog. Het is niet alleen beperkt tot de gezinsomgeving, zoals in het geval van de overgecontroleerde misbruiker. In feite kan het zich uitbreiden tot elk gebied.

Misbruik is het product van opgehoopte interne spanning. De kenmerken hiervan zijn onder andere:

  • Impulsiviteit (Engelse link).
  • Emotionele instabiliteit en onstuimigheid.
  • Chronische woede.
  • Misbruikende persoonlijkheid.
  • Angstige gehechtheid.
  • Slechte sociale en communicatieve vaardigheden.
  • Weinig spijt van mishandeling.
  • Een geschiedenis van afwijzing en misbruik in de kindertijd.

Antisociale misbruikers

Ze maken instrumenteel (opzettelijk) gebruik van fysiek en psychisch misbruik. Dit uit zich op een veralgemeende manier in alle contexten van hun leven. In feite gebruiken ze misbruik als een strategie om te krijgen wat ze willen en hun frustraties te overwinnen.

In tegenstelling tot impulsieve misbruikers, die handelen in reactie op opgekropte spanning, gebruikt de antisociale misbruiker misbruik op een kille, berekende en geplande manier. Enkele kenmerken van dit type misbruiker zijn de volgende:

  • Narcisme (Engelse link) en manipulatie.
  • Ze hebben in hun jeugd ernstig misbruikt.
  • Er is een grote kans dat ze alcohol en drugs misbruiken.
  • Ze zijn hoog-risico overtreders.
  • Ze bezitten slechte sociale vaardigheden.

Algemene kenmerken van misbruikers

De specifieke kenmerken van elke misbruiker kunnen verschillen van de ene tot de andere. Toch kunnen we enkele kenmerken vaststellen die het profiel van al deze misbruikers min of meer vervolledigen. Het gaat om de volgende kenmerken.

1. Onzekerheid

Misbruikers voelen zich extreem onzeker over zichzelf en de wereld. Hun gebrek aan zekerheid maakt hen zowel wantrouwig, jaloers als controlerend. Hoewel ze kunnen overkomen als echt zelfverzekerde mensen, is dit alleen om hun gevoelens van onveiligheid te compenseren.

2. Slechte sociale en communicatieve vaardigheden

Misbruikers hebben ook moeite om op een bevredigende en assertieve manier met anderen om te gaan. Daarnaast hebben ze moeite om assertief te communiceren en hun gedachten en emoties te uiten. Deze tekortkomingen maken het voor hen onmogelijk om conflicten op een niet-agressieve manier op te lossen.

3. Gebrek aan empathie

Misbruikers hebben problemen met het herkennen en begrijpen van de mentale en emotionele toestand van anderen. Daarom is het moeilijk voor hen om in hun gedachten weer te geven hoe de ander zich voelt ten opzichte van hun mishandeling.

4. Agressiviteit

Mishandelende mensen zijn agressief. Zij proberen zich aan de ander op te dringen, gebruik makend van angst, schaamte en schuldgevoel. De daad van beschadiging of verwonding is inderdaad duidelijk in elke daad van agressie die tegen de andere persoon wordt begaan. Zonder twijfel is agressiviteit een van de belangrijkste kenmerken van alle misbruikers.

Boze man
Agressiviteit dient hen om de controle te behouden en macht uit te oefenen.

5. Afhankelijkheid

Misbruikers hebben de neiging afhankelijk te zijn. Dat komt omdat ze een andere persoon nodig hebben met wie ze hun gevoelens van eenzaamheid en verlatenheid kunnen bevestigen en verdrijven. In feite hebben ze de ander nodig om te laten zien hoe sterk en zelfverzekerd ze zijn.

6. Een lage tolerantie voor frustratie

Misbruikers zijn niet in staat tot zelfregulering en verdragen ook situaties die hen frustreren niet. Dit maakt het moeilijk voor hen om negatieve of onaangename gevoelens, zoals stress, te beheersen. Hun onvermogen om zichzelf te beheersen uit zich in prikkelbaar gedrag.

Elk type misbruiker is anders. Toch kunnen we aan de hand van de beschreven kenmerken een algemeen beeld krijgen van de manier waarop zij zich gedragen en met anderen omgaan.

Dit specifieke patroon van interactie is een psychosociaal probleem. Bovendien is het er een die we diepgaand in vraag moeten stellen. Dat komt omdat het niet materiële zaken zijn die erdoor beschadigd worden, maar mensenlevens. Wellicht ook interessant voor jou

Een partner isoleren is een veelvoorkomende vorm van misbruik
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Een partner isoleren is een veelvoorkomende vorm van misbruik

Het isoleren van een partner is een veelvoorkomend proces in gewelddadige relaties. helaas komt het steeds vaker voor bij jongen stellen.



  •  Amor, P. J., Echeburúa, E., & Loinaz, I. (2009). ¿ Se puede establecer una clasificación tipológica de los hombres violentos contra su pareja?. International Journal of Clinical and Health Psychology9(3), 519-539.
  • Calvete, E. (2008). Características de salud mental de los hombres que maltratan a su pareja. Revista Española de Sanidad Penitenciaria10(2), 49-56.
  • Gottman, J.M., Jacobson, N.S., Rushe, R.H., Shortt, J.W., Babcock, J., La Taillade, J.J. y Waltz, J. (1995). The relationship between heart rate reactivity, emotionally aggressive behavior, and general violence in batterers. Journal of Family Psychology, 9, 227-248.
  • Holtzworth-Munroe, A. y Stuart, G.L. (1994). Typologies of male batterers: Three subtypes and the differences among them. Psychological Bulletin, 116, 476-497.