Gebruik van een waardenboom in het kleuteronderwijs

29 augustus, 2020
Educatie over waarden is fundamenteel voor kinderen. Maar welke middelen hebben we tot onze beschikking? Vandaag ontdekken we de waardenboom, een zeer nuttig, onderhoudend en educatief hulpmiddel.
 

In dit artikel gaan we het hebben over het gebruik van een waardenboom in het kleuteronderwijs. Waardenonderwijs in de vroege kinderjaren is fundamenteel.

Daarom besteden leerkrachten in het peuter- en kleuteronderwijs niet alleen aandacht aan taalontwikkeling, maar ook aan het aanmoedigen van autonomie, het ontwikkelen van communicatieve vaardigheden, het bevorderen van vriendelijkheid en het delen van richtlijnen voor coëxistentie.

Enkele leuke hulpmiddelen kunnen kinderen hierbij helpen. Eén van deze hulpmiddelen is een waardenboom. Als het gaat om kleuteronderwijs bedoelen we kinderen tot 6 jaar.

Dit is een ideale leeftijdsgroep om met de waardenboom te werken. Dankzij deze tool kunnen ze de betekenis van waarden leren begrijpen, waar ze voor zijn en de waarden die voor hen belangrijk zijn.

Kinderen in de klas leren waarden met een waardenboom

De drie delen van de waardenboom

Hoewel je op veel manieren met de waardenboom kunt werken, moet je drie verschillende delen volgen om ervoor te zorgen dat dit hulpmiddel het gewenste effect heeft.

Het belangrijkste is dat bij het maken van deze boom alle kinderen er actief aan deelnemen. Op deze manier ontdekken ze niet alleen waarden, maar ook coöperatief leren.

 

1. Gedrag en waarden

Het eerste deel van het maken van de waardenboom is het uitleggen aan de kinderen van de concepten van gedrag en waarden. Onthoud dat veel kinderen bijvoorbeeld niet weten wat creativiteit, eerlijkheid of empathie is.

Hoewel ze waarschijnlijk bekend zijn met sommige waarden, zoals vriendschap of respect, is het heel normaal om te ontdekken dat ze de meeste niet kennen. Dat betekent echter niet dat ze ze niet in praktijk kunnen brengen. Dit is de reden waarom je moet uitleggen wat deze zijn.

Een goede manier om dit te doen, is door voorbeelden van verschillende waarden te geven. Omdat alle kinderen dol zijn op verhalen, kunnen we ze aanpassen (of bestaande gebruiken) om met een bepaalde waarde om te gaan.

Je kunt ook een korte video gebruiken als de waarde die je wilt behandelen enigszins moeilijk te begrijpen is. In dit opzicht is de korte film The Hedgehog (2013) wellicht een goede optie.

2. Identificeer de waarden die achter gedrag en attitudes zitten

Nu de kinderen een eerste idee hebben van wat waarden zijn, vooral de waarden die nieuw voor hen waren, wordt het tijd om waarden te identificeren door middel van verschillende gedragingen en attitudes. 

Om dit te doen kun je ook korte films gebruiken. Om het voor de kinderen leuker en interessanter te maken, kun je ze opsplitsen in groepen.

Afbeeldingen zijn ook goede bronnen om kinderen te helpen waarden te identificeren. Elke afbeelding moet aan een waarde worden gekoppeld en de kinderen moeten proberen zoveel mogelijk waarden te identificeren. Tot slot kun je verhalen gebruiken, aangezien kinderen er meestal veel aandacht aan besteden en ze hen helpen waarden een stuk beter te begrijpen.

 

3. De waardenboom bouwen

Nadat je de twee voorgaande stappen hebt voltooid, is het tijd om de waardenboom op te bouwen. Om dit te kunnen doen, moeten alle groepen de afbeeldingen van de waarden die ze hebben geïdentificeerd op de tafel leggen.

Vervolgens moeten de kinderen de waarden classificeren van meest naar minst belangrijk. Dit is een interessante activiteit, aangezien ze moeten samenwerken om de volgorde te bepalen. Elk kind zal hier waarschijnlijk een andere mening over hebben.

Daarna moeten de kinderen de meest relevante waarden op de bovenste takken van de boom plaatsen (die ze samen al hebben getekend met behulp van de leraar). Daarna moeten ze degene die ze het minst belangrijk vinden op de onderste takken plaatsen.

Dit is een geweldige activiteit om groepsdiscussies te ondersteunen en hen te helpen uitleggen waarom ze denken dat sommige waarden belangrijker zijn dan andere. Je kunt deze oefening ook gebruiken om activiteiten te ontwikkelen rond specifieke waarden, zoals bijvoorbeeld tolerantie.

Juf in de klas met kinderen

De waardenboom is een complete activiteit

Kortom, de waardenboom is een zeer uitgebreide activiteit die je kunt aanpassen. Je kunt het als groep doen maar ook individueel. We raden je echter af om het eerst individueel te gebruiken als je er nog niet eerder mee gewerkt hebt.

 

Het interessante is dat, hoewel de waardenboom een zeer nuttig hulpmiddel is in het peuter- en kleuteronderwijs, ouders deze activiteit ook thuis kunnen doen als ze dat willen. Het is een boeiende activiteit die jonge kinderen helpt te begrijpen dat gedrag waarden en principes vertegenwoordigt.

  • Ferrer Pérez, C. (2019). La literatura infantil como instrumento para educar en valores.
  • Gómez Escudero, C. (2020). Enseñanza de valores mediante cuentos en Educación Infantil.
  • Pradas-Rojano, D. (2019). La Navidad como propuesta didáctica para educar en valores en Educación Infantil.