De Zettelkastenmethode of hoe je op een intelligente manier aantekeningen maakt

De Zettelkastenmethode is een geoptimaliseerde techniek om aantekeningen te maken en ze echt bruikbaar te maken. Het is vooral waardevol bij het schrijven van essays, artikelen of scripties.
De methode kan echter worden toegepast op bijna elke intellectuele oefening waarbij informatie wordt verzameld en geordend, zoals bij het ontwerpen van een project. Bijna iedereen maakt aantekeningen (Spaanse link), zij het om verschillende redenen. Soms zijn het simpele geheugensteuntjes, maar soms zijn ze een essentieel hulpmiddel om een idee verder te brengen.
De Zettelkastenmethode biedt de mogelijkheid om dit op een rationelere manier te doen, waardoor de efficiëntie toeneemt. Allereerst is een waarschuwing op zijn plaats. De toepassing van de Zettelkastenmethode loont pas na verloop van tijd.
Het vereist enige vaardigheid en een verfijning van het persoonlijke beoordelingsvermogen om een groot verschil te maken tussen gewone aantekeningen en aantekeningen die met deze methode zijn gemaakt. We zullen zien wat het is en hoe het in de praktijk wordt gebracht.
“Lezen maakt een man compleet; conversatie, behendig; schrijven, precies”
De Zettelkastenmethode: het verhaal
De Zettelkastenmethode is ontworpen door de socioloog Niklas Luhmann en dankt zijn naam aan twee Duitse woorden: zettel, of ‘notitie’; en kasten, of ‘doos’. Het zou dus vertaald kunnen worden als “notitiedoos” of “schuifdoos”, zoals de bedenker het noemde.
De bekende socioloog Niklas Luhmann is het levende bewijs van de effectiviteit van deze methodologie. Hij schreef 70 boeken en meer dan 400 academische artikelen. Luhmann was eigenlijk een bureaucraat die van filosofie hield. Hij raadpleegde verschillende teksten en maakte er aantekeningen over. Hij zag al snel de noodzaak om ze te systematiseren en begon zo de Zettelkastenmethode vorm te geven.
Dit stelde hem in staat om een artikel te produceren dat indruk maakte op een beroemde Duitse socioloog. Deze was zo onder de indruk dat hij Luhmann uitnodigde om sociologie te doceren aan de Universiteit van Bielefeld.
Hij had geen graad in het vak, maar hij volgde lessen, perfectioneerde zijn notitietechniek en studeerde in minder dan een jaar af. Zo werd hij uiteindelijk docent sociologie aan de Universiteit van Bielefeld. Zo zou hij eindigen als een gerenommeerd hoogleraar sociologie.
De soorten notities
Om de Zettelkastenmethode toe te passen moeten we drie soorten notities onderscheiden:
- Vluchtige notities. Dit zijn die ideeën die plotseling, geïsoleerd, opkomen. Ze moeten worden opgeschreven in een schrift of notitieblok dat je bij de hand hebt, maar gaan niet in de schuifdoos.
Relevante notities worden bewaard in twee verschillende dozen, worden geschreven op bibliografische kaarten en zijn van twee soorten:
- Literatuurnotities. Deze komen overeen met de ideeën uit de lezingen. Ze zijn kort en moeten in je eigen woorden worden geschreven. Ze gaan in het referentievak en moeten idealiter elke dag worden gecontroleerd.
- Permanente aantekeningen. Deze zijn afgeleid van de literatuurnotities en komen overeen met de ontwikkeling van ideeën of argumenten in het eerste vak. Het zijn een soort geaccumuleerde conclusies, die de essentie vormen van het werk dat gedaan moet worden.
De principes van de Zettelkastenmethode
De Zettelkastenmethode heeft basisprincipes die tijdens het hele proces van aantekeningen maken moeten worden toegepast. Elke aantekening moet voldoen aan deze parameters, die als volgt zijn:
- Atomiciteit. Elke aantekening moet één enkel idee bevatten.
- Autonomie. Elke aantekening moet op zichzelf begrijpelijk zijn.
- Koppeling. De aantekening moet verbonden zijn met een andere aantekening. Als het geïsoleerd is, is het nutteloos.
- Uitleg van het verband. Naast elke aantekening moet je in het kort uitleggen waarom het verband houdt met een andere aantekening.
- Eigen woorden. Niet kopiëren en plakken.
- Referenties. Voor elk idee moet je de bron of bronnen aangeven.
- Verbinding. Als er meerdere aantekeningen zijn die verband met elkaar houden, is het raadzaam om ook dit verband en de implicaties ervan te beschrijven.
- Onderwerp notities. Geleidelijk aan beginnen de notities gegroepeerd te worden per thema. Als dat zo is, maak dan een notitie die ze groepeert en het verband ertussen laat zien.
Sleutels voor het toepassen van de Zettelkastenmethode
De Zettelkastenmethode van aantekeningen maken is in het begin misschien niet zo gemakkelijk toe te passen. Je moet er zelfs een paar maanden mee oefenen voordat het vanzelf gaat. Het is echter de moeite waard om een paar belangrijke punten in gedachten te houden:
- Je moet een paar schuifdozen maken voor elk project dat je in gedachten hebt.
- Idealiter schrijf je aan het begin van elk project een algemene doelstelling op. Bijvoorbeeld: schrijf een opstel over de geschiedenis van Bolivia.
- Stel een specifiek doel. Dit is een meetbare output waarmee je kunt controleren of het doel is bereikt. Bijvoorbeeld: schrijf een opstel van vijf pagina’s over de geschiedenis van Bolivia van de 19e eeuw tot nu.
- Definieer waarom. Het is belangrijk om aan te geven waarom het belangrijk is om het doel te bereiken.
- Het helpt om een deadline te stellen voor het bereiken van het doel.
Het beste is om de literaire aantekeningen elke dag door te nemen en dan minstens één permanente aantekening te maken. Op het moment van het schrijven of het project is het alleen nodig om de volledige waarde uit de aantekeningen te persen. De inhoud is niet alleen waardevol voor de kennis die het bevat, maar ook voor de ideeën die het kan inspireren.
De Zettelkastenmethode is een geoptimaliseerde techniek om aantekeningen te maken en ze echt bruikbaar te maken. Het is vooral waardevol bij het schrijven van essays, artikelen of scripties.
De methode kan echter worden toegepast op bijna elke intellectuele oefening waarbij informatie wordt verzameld en geordend, zoals bij het ontwerpen van een project. Bijna iedereen maakt aantekeningen (Spaanse link), zij het om verschillende redenen. Soms zijn het simpele geheugensteuntjes, maar soms zijn ze een essentieel hulpmiddel om een idee verder te brengen.
De Zettelkastenmethode biedt de mogelijkheid om dit op een rationelere manier te doen, waardoor de efficiëntie toeneemt. Allereerst is een waarschuwing op zijn plaats. De toepassing van de Zettelkastenmethode loont pas na verloop van tijd.
Het vereist enige vaardigheid en een verfijning van het persoonlijke beoordelingsvermogen om een groot verschil te maken tussen gewone aantekeningen en aantekeningen die met deze methode zijn gemaakt. We zullen zien wat het is en hoe het in de praktijk wordt gebracht.
“Lezen maakt een man compleet; conversatie, behendig; schrijven, precies”
De Zettelkastenmethode: het verhaal
De Zettelkastenmethode is ontworpen door de socioloog Niklas Luhmann en dankt zijn naam aan twee Duitse woorden: zettel, of ‘notitie’; en kasten, of ‘doos’. Het zou dus vertaald kunnen worden als “notitiedoos” of “schuifdoos”, zoals de bedenker het noemde.
De bekende socioloog Niklas Luhmann is het levende bewijs van de effectiviteit van deze methodologie. Hij schreef 70 boeken en meer dan 400 academische artikelen. Luhmann was eigenlijk een bureaucraat die van filosofie hield. Hij raadpleegde verschillende teksten en maakte er aantekeningen over. Hij zag al snel de noodzaak om ze te systematiseren en begon zo de Zettelkastenmethode vorm te geven.
Dit stelde hem in staat om een artikel te produceren dat indruk maakte op een beroemde Duitse socioloog. Deze was zo onder de indruk dat hij Luhmann uitnodigde om sociologie te doceren aan de Universiteit van Bielefeld.
Hij had geen graad in het vak, maar hij volgde lessen, perfectioneerde zijn notitietechniek en studeerde in minder dan een jaar af. Zo werd hij uiteindelijk docent sociologie aan de Universiteit van Bielefeld. Zo zou hij eindigen als een gerenommeerd hoogleraar sociologie.
De soorten notities
Om de Zettelkastenmethode toe te passen moeten we drie soorten notities onderscheiden:
- Vluchtige notities. Dit zijn die ideeën die plotseling, geïsoleerd, opkomen. Ze moeten worden opgeschreven in een schrift of notitieblok dat je bij de hand hebt, maar gaan niet in de schuifdoos.
Relevante notities worden bewaard in twee verschillende dozen, worden geschreven op bibliografische kaarten en zijn van twee soorten:
- Literatuurnotities. Deze komen overeen met de ideeën uit de lezingen. Ze zijn kort en moeten in je eigen woorden worden geschreven. Ze gaan in het referentievak en moeten idealiter elke dag worden gecontroleerd.
- Permanente aantekeningen. Deze zijn afgeleid van de literatuurnotities en komen overeen met de ontwikkeling van ideeën of argumenten in het eerste vak. Het zijn een soort geaccumuleerde conclusies, die de essentie vormen van het werk dat gedaan moet worden.
De principes van de Zettelkastenmethode
De Zettelkastenmethode heeft basisprincipes die tijdens het hele proces van aantekeningen maken moeten worden toegepast. Elke aantekening moet voldoen aan deze parameters, die als volgt zijn:
- Atomiciteit. Elke aantekening moet één enkel idee bevatten.
- Autonomie. Elke aantekening moet op zichzelf begrijpelijk zijn.
- Koppeling. De aantekening moet verbonden zijn met een andere aantekening. Als het geïsoleerd is, is het nutteloos.
- Uitleg van het verband. Naast elke aantekening moet je in het kort uitleggen waarom het verband houdt met een andere aantekening.
- Eigen woorden. Niet kopiëren en plakken.
- Referenties. Voor elk idee moet je de bron of bronnen aangeven.
- Verbinding. Als er meerdere aantekeningen zijn die verband met elkaar houden, is het raadzaam om ook dit verband en de implicaties ervan te beschrijven.
- Onderwerp notities. Geleidelijk aan beginnen de notities gegroepeerd te worden per thema. Als dat zo is, maak dan een notitie die ze groepeert en het verband ertussen laat zien.
Sleutels voor het toepassen van de Zettelkastenmethode
De Zettelkastenmethode van aantekeningen maken is in het begin misschien niet zo gemakkelijk toe te passen. Je moet er zelfs een paar maanden mee oefenen voordat het vanzelf gaat. Het is echter de moeite waard om een paar belangrijke punten in gedachten te houden:
- Je moet een paar schuifdozen maken voor elk project dat je in gedachten hebt.
- Idealiter schrijf je aan het begin van elk project een algemene doelstelling op. Bijvoorbeeld: schrijf een opstel over de geschiedenis van Bolivia.
- Stel een specifiek doel. Dit is een meetbare output waarmee je kunt controleren of het doel is bereikt. Bijvoorbeeld: schrijf een opstel van vijf pagina’s over de geschiedenis van Bolivia van de 19e eeuw tot nu.
- Definieer waarom. Het is belangrijk om aan te geven waarom het belangrijk is om het doel te bereiken.
- Het helpt om een deadline te stellen voor het bereiken van het doel.
Het beste is om de literaire aantekeningen elke dag door te nemen en dan minstens één permanente aantekening te maken. Op het moment van het schrijven of het project is het alleen nodig om de volledige waarde uit de aantekeningen te persen. De inhoud is niet alleen waardevol voor de kennis die het bevat, maar ook voor de ideeën die het kan inspireren.
Alle siterte kilder ble grundig gjennomgått av teamet vårt for å sikre deres kvalitet, pålitelighet, aktualitet og validitet. Bibliografien i denne artikkelen ble betraktet som pålitelig og av akademisk eller vitenskapelig nøyaktighet.
- Ahrens, S. (2020). El método Zettelkasten: Cómo tomar notas de forma eficaz para impulsar la escritura y el aprendizaje de estudiantes, académicos y escritores de no ficción. Sönke Ahrens.
- Gil, L., Vidal-Abarca, E., & Martínez, T. (2008). Eficacia de tomar notas para integrar información de varios textos. Infancia y aprendizaje, 31(2), 259-272.
Deze tekst wordt alleen voor informatieve doeleinden aangeboden en vervangt niet het consult bij een professional. Bij twijfel, raadpleeg uw specialist.







