Het dunning-krugerffect: fictieve minderwaardigheid en superioriteit

juni 15, 2017 in Psychologie 196 gedeeld
Intelligentie

Het dunning-krugereffect is een gedachtevervorming die als volgt kan worden uitgelegd: dwaze mensen schatten zichzelf intelligenter in dan ze zijn en intelligente mensen denken juist dat ze dwazer zijn. Of misschien is het nauwkeuriger om te zeggen dat onwetende mensen zeker denken te weten dat ze een hoop weten en diegenen die veel weten, zich onwetend voelen.

Dit curieuze effect werd ontdekt door David Dunning en Justin Kruger, twee Noord-Amerikaanse onderzoekers van Cornell University. De eerste was een professor in de psychologie die op een dag nieuws tegenkwam dat hem verbijsterde. Het was een zaak van een overval die gepleegd werd door een vierenveertigjarige man genaamd McArthur Wheeler. Het nieuws vertelde dat hij twee banken had overvallen, zonder enige gezichtsbedekking en op klaarlichte dag. Hij werd binnen slechts enkele uren opgepakt.

“De eerste stap naar onwetendheid is het denken te weten.”

-Baltasar Gracián-

Wat Dunning’s aandacht trok was de uitleg van de dief over zijn methode. Hij legde uit dat hij geen masker had gedragen, maar dat hij citroensap op zijn gezicht had gesmeerd. Hij hoopte dat dit hem onzichtbaar zou maken voor beveiligingscamera’s.
Waarom dacht hij deze onzin? Enkele vrienden van hem hadden hem deze truc ‘geleerd’ en hij had het geverifieerd: hij bracht citroensap aan op zijn gezicht en maakte vervolgens een foto. Hij kon zien dat zijn gezicht niet terug te zien was op de foto. Maar natuurlijk, hetzelfde sap had ervoor gezorgd dat hij de camera niet had gericht op zijn gezicht, maar op het plafond. “Hoe kan iemand zo stom zijn?” Vroeg David Dunning zichzelf af.

Het dunning-kruger experiment

Na lange discussies over het gedrag van de dief, stelde Dunning een vraag die zou fungeren als een hypothese voor verder onderzoek: kan het zijn dat een incompetent persoon zich niet bewust is van zijn eigen incompetentie, juist precies door zijn incompetentie? Deze vraag klinkt als een hersenkraker maar is eigenlijk heel logisch.

Intelligentie

Het was op dat moment dat hij aan zijn beste student, de jonge Justin Kruger, voorstelde om een formeel onderzoek in de zaak te starten. Dit is hoe ze een groep vrijwilligers bijeen brachten voor een experiment. Elk van de participanten werd gevraagd hoe efficiënt ze zichzelf vinden op drie gebieden: grammatica, logisch redeneren en humor. Daarna werden ze getest op hun daadwerkelijke competenties in deze drie gebieden.

De resultaten van het experiment bevestigden wat Dunning en Kruger eigenlijk al vermoedden. Namelijk: de deelnemers die zichzelf definieerden als ‘zeer competent’ op een bepaald vlak, behaalden de laagste scores op de testen. En, tegenovergesteld, diegenen die zichzelf aan het begin onderschat hadden, behaalden de beste resultaten.

Tegenwoordig zie je regelmatig mensen spreken met een schijnbare autoriteit over onderwerpen waar ze slechts oppervlakkig iets vanaf weten. Maar tegelijkertijd zijn het meestal de echte experts die niet zo categorisch zijn in hun uitspraken, omdat ze weten hoe omvangrijk kennis is en hoe moeilijk het is om iets met totale zekerheid te weten.

De analyse van het dunning-krugereffect

De organisatoren van de studie merkten niet alleen dat er een cognitief vooroordeel was, maar realiseerden zich ook dat de meest incompetente mensen de neiging hadden om de meest competente mensen te onderschatten. Daardoor waren ze veel veiliger en hadden ze een groter gevoel van voldoening, ondanks hun onwetendheid. Of misschien, juist daardoor.

Intelligentie

Nadat het experiment was uitgevoerd kwamen de onderzoekers tot de volgende vier conclusies die samen het dunning-krugereffect vormen:

  • Mensen zijn niet in staat hun eigen incompetentie te herkennen
  • Ze hebben de neiging om de competentie van anderen niet te herkennen
  • Ze zijn niet in staat om zich bewust te worden van de mate waarop ze incompetent zijn op een bepaald gebied
  • Als ze getraind worden in het vergroten van hun competentie zullen zij in staat zijn om hun voorgaande incompetentie te herkennen en accepteren

Nu we weten dat dit effect plaatsvindt bij mensen, rijst nog steeds de vraag waarom dit fenomeen zich voordoet. Dunning en Kruger verklaarden dat cognitieve vooroordelen naar voren kwamen omdat de vaardigheden die nodig zijn om iets goed te doen hetzelfde zijn als de vaardigheden die nodig zijn om de prestatie te evalueren. Met andere woorden: hoe kun je je realiseren dat iets verkeerd is, als je niet eens weet hoe je datzelfde goed doet?

Intelligentie

Mensen met een hoge prestatie hadden ook cognitieve vooroordelen. In dit geval stelden de onderzoekers vast dat er sprake was van een perceptiefout, beter bekend als ‘valse consensus’. Zo’n fout komt voor bij mensen die de neiging hebben de mate van overeenstemming met anderen te overschatten.

Je hebt vast wel een keer een situatie meegemaakt waarin twee personen in een discussie terechtkwamen en om het op te lossen uiteindelijk een derde, onafhankelijke persoon inschakelden. De twee partijen beschouwden deze persoon als neutraal om de discussie op te lossen. Hier zou sprake zijn van valse consensus wanneer de twee partijen ervan overtuigd zijn dat de onpartijdige waarnemer net zoals zij zal zijn.

Soms gebeurt er iets vergelijkbaars bij mensen die ergens heel goed in zijn. Doordat deze activiteit voor hen zo eenvoudig is, hebben ze totaal geen reden om te vermoeden dat de meeste mensen hier helemaal niet zo goed in zouden zijn als zij.

Ontdek de 8 soorten intelligentie

Hieronder laten we je de verschillende intelligenties van Gardner zien. Volgens deze theorie zijn er acht vormen van intelligentie. Wil je meer hierover weten? Klik dan hier.

Bekijk Ook