Zelfmedicatie met psychofarmaca

Veel mensen nemen in hun dagelijks leven hun toevlucht tot zelfmedicatie. Zonder twijfel zijn de meestgebruikte pijnstillers of ontstekingsremmers zoals ibuprofen. Als het echter gaat om zelfmedicatie met psychofarmaca, kan dit heel gevaarlijk zijn.
Zelfmedicatie met psychofarmaca
Valeria Sabater

Geschreven en geverifieerd door de psycholoog Valeria Sabater.

Laatste update: 16 november, 2022

Zelfmedicatie met psychofarmaca komt steeds vaker voor. Sterker nog, hoewel ze door artsen worden voorgeschreven, wenden veel mensen zich tot andere manieren om eraan te komen. Dit komt omdat ze ze nodig hebben om de pijn te verlichten, hen te helpen slapen, of de angst te kalmeren die het hen moeilijk maakt om overdag te functioneren.

Als het gaat om zelfmedicatie, is het gebruik en misbruik van anti-angstmedicijnen ongetwijfeld het grootste probleem. Als je ervoor kiest om deze weg te bewandelen zonder een recept van een medische professional, zul je uiteindelijk te maken krijgen met een boemerangeffect en zeer ongelukkige omstandigheden.

Want hoewel het waar is dat de medicijnen in het begin verlichting geven, zul je uiteindelijk een hogere dosis nodig hebben om hetzelfde effect te krijgen.

Dan kun je, bijna zonder het te merken, een ernstige verslaving ontwikkelen. Bovendien kunnen deze psychofarmaca in veel gevallen een wisselwerking hebben met andere medicijnen die je gebruikt. Dit verhoogt het risico dat je een hartaanval krijgt of zelfs overlijdt.

Zelfmedicatie bij jongeren

Zelfmedicatie is zeker geen onbelangrijk probleem. Bovendien suggereren klinische studies dat jongeren het meest geneigd zijn tot zelfmedicatie met psychofarmaca.

In feite wenden jongeren zich steeds vaker tot zelfmedicatie om symptomen van angst, depressie of slapeloosheid te behandelen. Bovendien combineren ze deze middelen in veel gevallen met alcohol. Deze praktijk heeft ernstige gevolgen voor de gezondheid.

Vrouw slikt een pil

Wat is zelfmedicatie met psychofarmaca?

Zelfmedicatie is het gebruiken en consumeren van medicijnen zonder recept. Deze praktijk is heel gewoon. Je doet het bijvoorbeeld als je een pijnstiller neemt tegen hoofdpijn.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is zelfmedicatie een steeds groter wordend verschijnsel. Ze suggereren ook dat het aangepakt moet worden met adequate gezondheidsvoorlichting. Dit zijn de meestvoorkomende geneesmiddelen waarmee mensen zelfmedicatie toepassen:

  • antibiotica. Je moet onthouden dat misbruik van antibiotica betekent dat ze, wanneer je ze echt nodig hebt, niet goed zullen werken.
  • opioïde pijnstillers. Bijvoorbeeld codeïne, tramadol, morfine of methadon.
  • psychofarmaca. Ze worden onder andere gebruikt voor de behandeling van psychotische en bipolaire stoornissen, slaapproblemen, depressieve stoornissen, obsessief-compulsieve stoornissen en paniekcrises. De meestvoorkomende psychofarmaca zijn benzodiazepinen.

Waarom nemen mensen hun toevlucht tot zelfmedicatie met psychofarmaca?

Er zijn meerdere redenen waarom iemand zijn toevlucht neemt tot zelfmedicatie met psychofarmaca. Een onderzoek van Dr. Katherine Harris en Dr. Mark Edlund aan de Universiteit van Michigan suggereert dat een groot deel van deze mensen zijn toevlucht neemt tot zelfmedicatie nadat ze een medische behandeling hebben ondergaan waarvan ze vinden dat die niet heeft gewerkt.

In plaats van opnieuw professionele hulp te vragen, kun je dus andere wegen bewandelen, zoals zelfmedicatie. Er kunnen echter ook andere triggers zijn voor dit soort gedrag.

  • Je hebt misschien familieleden die behandeld worden voor een depressie of angststoornis. Je kunt dan merken dat je je identificeert met dezelfde symptomen. Zo besluit je, zonder medisch advies in te winnen, tot zelfmedicatie.
  • Bepaalde jongeren zien het misschien als een sociale en recreatieve praktijk. Ze kunnen ook alcohol, marihuana en sommige psychotrope drugs gebruiken.

 

Hoe kom je aan een medicijn zonder recept?

Psychofarmaca zijn, net als veel andere medicijnen, alleen verkrijgbaar met een recept. Hoe kom je er dan aan zonder recept?

  • Via familieleden die wel een recept hebben.
  • Ze kopen ze van internet, op straat, of van iemand die ze illegaal verkoopt.
  • Contacten hebben in gezondheidsinstellingen zoals ziekenhuizen of klinieken.

Effecten van zelfmedicatie met psychofarmaca

Het Nordic Cochrane Centre is een non-profit organisatie met een zeer nobel doel. Bij dit instituut analyseren en beoordelen wetenschappers uit de hele wereld nauwgezet medicijnen en andere gezondheidsproducten om hun veiligheid en effectiviteit te controleren. Ze gaan inderdaad verder dan de studies die geneesmiddelenfabrikanten uitvoeren.

Eén ding waar ze op wijzen, en dat je echt aan het denken zou moeten zetten, is dat misbruik en verkeerd gebruik van psychofarmaca meer dan 50.000 doden per jaar veroorzaken. Inderdaad eindigt zelfmedicatie met psychofarmaca vaak met de dood. De redenen hiervoor zijn:

  • Zelfmedicatie met dit soort drugs leidt er vaak toe dat je er afhankelijk van wordt.
  • Het grootste risico is wanneer de drugs samenwerken met andere stoffen. Zo kan de combinatie van benzodiazepinen met alcohol gevaarlijk zijn. De effecten kunnen echter zelfs fataal zijn als de zelfmedicatie een wisselwerking heeft met andere medicijnen die je gebruikt.

Symptomen

De effecten van zelfmedicatie met psychofarmaca zijn afhankelijk van het soort medicatie dat je gebruikt. De meestvoorkomende effecten zijn echter de volgende.

  • Slaperigheid.
  • Spierstijfheid.
  • Bevingen.
  • Depressie.
  • Droge mond.
  • Constipatie.
  • Wazig zicht.
  • Hartproblemen, zoals tachycardie.
  • Allergische relaties.
  • Verstoring van de menstruatiecyclus.
  • Seksuele disfunctie.
  • Rustelozebenensyndroom.
Gestreste vrouw

Eén feit ligt voor de hand. Als je je toevlucht neemt tot zelfmedicatie om angst, verdriet of een ander persoonlijk probleem te verlichten, zullen op korte termijn je symptomen intensiever worden. Bovendien kunnen andere psychische symptomen zoals psychose of geestelijke verwarring de kop opsteken.

Zoals je ziet is je toevlucht nemen tot zelfmedicatie nooit een goed idee. Sterker nog, het kan je je leven kosten. Geen enkel medicijn is ongevaarlijk.

Bovendien veroorzaken medicijnen die bedoeld zijn voor de behandeling van psychische aandoeningen vaak meer schade dan andere. Je moet altijd voorzichtig zijn. Bovendien moet je altijd het advies van medische professionals opvolgen. Wellicht ook interessant voor jou

Psychofarmacologie: kenmerken en geschiedenis
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Psychofarmacologie: kenmerken en geschiedenis

In de 19e eeuw begon men om gedragssymptomen te beheersen met psychofarmacologie. In dit artikel gaan we hier uitgebreid op in.



  • Katherine M Harris, Mark J Edlund.Self-Medication of Mental Health Problems: New Evidence from a National Survey. Health Services Research DOI:  10.1111/j.1475-6773.2005.00345.x

De inhoud van Verken Je Geest is uitsluitend bedoeld voor informatieve en educatieve doeleinden. Deze informatie vervangt niet de diagnose, het advies of de behandeling van een professional. Bij twijfel kun je het beste een betrouwbare specialist raadplegen.