Verlies van zelfbewustzijn door psychologisch trauma
Geschreven en geverifieerd door de psycholoog Gorka Jiménez Pajares
Trauma heeft de potentie om de hersenen te kapen. Als gevolg van de afschuwelijke situaties die deze mensen meemaken, behoort hun lichaam niet meer tot hen, is er een verlies van lichamelijk zelfbewustzijn. Bijgevolg wordt hun lichaam geactiveerd bij de geringste tekenen van gevaar. Het voorkomt dat ze zichzelf “zijn”. Dat wil zeggen: voorbij de lichamelijke symptomen.
Bij deze “lichamelijke afzondering” zijn veel hersengebieden betrokken; de belangrijkste is waarschijnlijk de amygdala. Deze structuur komt bij alle zoogdieren voor. Het is het gebied dat ons in staat stelt om te voelen en vooral om te “voelen om te overleven”.
“Trauma zorgt ervoor dat we ons losgekoppeld voelen van ons lichaam, van anderen en van de wereld, en genezing houdt in dat we die delen weer met elkaar verbinden.
Body hijacking
Wanneer iemand een gevaar waarneemt dat het overleven kan bedreigen, hebben de hersenen (Spaanse link) maar een paar seconden nodig om te reageren. Ze vluchten, vechten of bevriezen. Met andere woorden, de persoon mist het vermogen om “logisch in te schatten en te interpreteren” of het gevaar is of een ongevaarlijke stimulus.
Dit is wat er gebeurt bij posttraumatische stressstoornis (PTSS). Als gevolg van de pijn, woede, hulpeloosheid en terreur die de persoon ervaart, worden de stimuli die zich “tijdens de traumatische gebeurtenis” voordeden geassocieerd met een emotie: angst.
Dit zou verklaren waarom overlevenden van traumatische gebeurtenissen doodsbang zijn voor een grote verscheidenheid aan stimuli die in de algemene bevolking verre van angstwekkend zijn.
Marcos, een overlevende van de oorlog in Iran, raakt bijvoorbeeld in paniek telkens als hij de bladen van een ventilator hoort, omdat ze hem doen denken aan de beweging van de bladen van zijn gevechtshelikopter waarin al zijn kameraden werden gedood.
Als gevolg hiervan is de kleinste en meest onschuldige stimulus in staat om de persoon te vangen en te “ontvoeren”. Symptomen zoals tachycardie en paniekaanvallen treden op en emoties zoals angst, angst en bezorgdheid worden ervaren. Dit alles wordt een cocktail die de persoon uiteindelijk bevriest. De boosdoener van deze kaping heeft een naam: de amygdala.
“Het lichaam is de basis van het zelf en heeft de ervaring, en alles wat de ervaring van het lichaam negeert, heeft verschrikkelijke therapeutische gevolgen.
-Bessel Van der Kolk
Onrust en angst zijn gevolgen van psychologisch trauma die leiden tot een verlies van lichamelijk zelfbewustzijn.
Zelfbewustzijn, sleutel tot herstel bij PTSS
Als de amygdala (Spaanse link) verantwoordelijk is voor het vangen van de persoon en hem meesleurt in een chaotisch en schimmig emotioneel universum, welk gebied is dan in staat om “rede” te leveren waar alleen “emotie” heerst? Deze structuur staat bekend als de mediale prefrontale cortex en is de zetel van het zelfbewustzijn (Van der Kolk, 2020).
“Zelfbewust” zijn is “weten wat er in ons lichaam gebeurt”, d.w.z. het is het “zintuig van interoceptie”. Van der Kolk, een van ‘s werelds meest gerenommeerde psychiaters op het gebied van psychologisch trauma, vermeldt dat het bij de behandeling van PTSS belangrijk is om twee vragen te stellen:
- Heb je gemerkt dat…?
- Wat gebeurt er daarna?
Doordat mensen met trauma’s door het leven gaan met hun emoties in een vlam, ervaren ze vaak de verscheuring van frustratie, woede, terreur of angst op een heel lichamelijke manier. Vaak in de maag en in de borst.
“Lichamelijk zelfbewustzijn brengt ons in contact met onze innerlijke wereld; het landschap van ons organisme.”
-Bessel Van der Kolk
Verlies van zelfbewustzijn en de “angst om emotioneel te worden“
Het vermijden van contact met deze gevoelens werkt averechts, omdat het ze versterkt. Door de vragen die Van der Kolk stelt, wordt de persoon echter aangemoedigd om contact te maken met de genoemde emoties. Ze bevorderen het zelfbewustzijn, in plaats van het verlies ervan.
In PTSS, geconfigureerd als “vijandige tegenstander en rivaal”, is het verre van de agressor, maar de lichamelijke sensaties en emoties die de persoon ervaart. Zoals Van der Kolk zegt: “de angst om gegijzeld te worden door onplezierige sensaties zorgt ervoor dat het lichaam bevriest en de geest uitschakelt” .
In die zin is het essentieel dat de persoon de manier verandert waarop hij zich verhoudt tot zichzelf, tot zijn lichaam.
STAPPEN
Allereerst moet de persoon die in therapie komt zich ervan bewust zijn dat zowel zijn emoties als zijn lichamelijke gewaarwordingen een duidelijk begin, maar ook een einde hebben. Deze perceptie van “vergankelijkheid” kan een nuttige strategie zijn om de negatieve impact van verdriet en angst te verdragen.
De volgende stap is labelen, benoemen, een beschrijving geven aan wat de persoon voelt. Met andere woorden, een narratieve betekenis geven aan de emoties. Op dit punt begint de persoon zijn of haar mediale prefrontale cortex te activeren, in tegenstelling tot het hyperactiveren van de amygdala. Ze gebruiken de rede om de emotie in evenwicht te brengen.
“Richt je op dat gevoel en merk hoe het verandert als je diep uitademt, of als je op je borst slaat net onder je sleutelbeen, of als je jezelf toestaat om te huilen.”
-Bessel Van der Kolk
Zoals we hebben gezien, zijn er na de traumatische gebeurtenis een heleboel stimuli die geassocieerd kunnen blijven met de boodschap “gevaar”. In de maanden die volgen, kunnen deze prikkels golven van emoties oproepen die de persoon verlammen. Dit komt omdat de amygdala het emotionele centrum van de hersenen is dat ons “ontvoert” om te overleven.
De prikkels die destijds met het trauma geassocieerd bleven, zijn vandaag de dag echter ongevaarlijk. En ze blijven de persoon “vangen”. Daarom is het belangrijk om het zelfbewustzijn te vergroten. Het doel daarvan is om minder aversieve en vriendelijkere reacties op stimuli te bevorderen.
Trauma heeft de potentie om de hersenen te kapen. Als gevolg van de afschuwelijke situaties die deze mensen meemaken, behoort hun lichaam niet meer tot hen, is er een verlies van lichamelijk zelfbewustzijn. Bijgevolg wordt hun lichaam geactiveerd bij de geringste tekenen van gevaar. Het voorkomt dat ze zichzelf “zijn”. Dat wil zeggen: voorbij de lichamelijke symptomen.
Bij deze “lichamelijke afzondering” zijn veel hersengebieden betrokken; de belangrijkste is waarschijnlijk de amygdala. Deze structuur komt bij alle zoogdieren voor. Het is het gebied dat ons in staat stelt om te voelen en vooral om te “voelen om te overleven”.
“Trauma zorgt ervoor dat we ons losgekoppeld voelen van ons lichaam, van anderen en van de wereld, en genezing houdt in dat we die delen weer met elkaar verbinden.
Body hijacking
Wanneer iemand een gevaar waarneemt dat het overleven kan bedreigen, hebben de hersenen (Spaanse link) maar een paar seconden nodig om te reageren. Ze vluchten, vechten of bevriezen. Met andere woorden, de persoon mist het vermogen om “logisch in te schatten en te interpreteren” of het gevaar is of een ongevaarlijke stimulus.
Dit is wat er gebeurt bij posttraumatische stressstoornis (PTSS). Als gevolg van de pijn, woede, hulpeloosheid en terreur die de persoon ervaart, worden de stimuli die zich “tijdens de traumatische gebeurtenis” voordeden geassocieerd met een emotie: angst.
Dit zou verklaren waarom overlevenden van traumatische gebeurtenissen doodsbang zijn voor een grote verscheidenheid aan stimuli die in de algemene bevolking verre van angstwekkend zijn.
Marcos, een overlevende van de oorlog in Iran, raakt bijvoorbeeld in paniek telkens als hij de bladen van een ventilator hoort, omdat ze hem doen denken aan de beweging van de bladen van zijn gevechtshelikopter waarin al zijn kameraden werden gedood.
Als gevolg hiervan is de kleinste en meest onschuldige stimulus in staat om de persoon te vangen en te “ontvoeren”. Symptomen zoals tachycardie en paniekaanvallen treden op en emoties zoals angst, angst en bezorgdheid worden ervaren. Dit alles wordt een cocktail die de persoon uiteindelijk bevriest. De boosdoener van deze kaping heeft een naam: de amygdala.
“Het lichaam is de basis van het zelf en heeft de ervaring, en alles wat de ervaring van het lichaam negeert, heeft verschrikkelijke therapeutische gevolgen.
-Bessel Van der Kolk
Onrust en angst zijn gevolgen van psychologisch trauma die leiden tot een verlies van lichamelijk zelfbewustzijn.
Zelfbewustzijn, sleutel tot herstel bij PTSS
Als de amygdala (Spaanse link) verantwoordelijk is voor het vangen van de persoon en hem meesleurt in een chaotisch en schimmig emotioneel universum, welk gebied is dan in staat om “rede” te leveren waar alleen “emotie” heerst? Deze structuur staat bekend als de mediale prefrontale cortex en is de zetel van het zelfbewustzijn (Van der Kolk, 2020).
“Zelfbewust” zijn is “weten wat er in ons lichaam gebeurt”, d.w.z. het is het “zintuig van interoceptie”. Van der Kolk, een van ‘s werelds meest gerenommeerde psychiaters op het gebied van psychologisch trauma, vermeldt dat het bij de behandeling van PTSS belangrijk is om twee vragen te stellen:
- Heb je gemerkt dat…?
- Wat gebeurt er daarna?
Doordat mensen met trauma’s door het leven gaan met hun emoties in een vlam, ervaren ze vaak de verscheuring van frustratie, woede, terreur of angst op een heel lichamelijke manier. Vaak in de maag en in de borst.
“Lichamelijk zelfbewustzijn brengt ons in contact met onze innerlijke wereld; het landschap van ons organisme.”
-Bessel Van der Kolk
Verlies van zelfbewustzijn en de “angst om emotioneel te worden“
Het vermijden van contact met deze gevoelens werkt averechts, omdat het ze versterkt. Door de vragen die Van der Kolk stelt, wordt de persoon echter aangemoedigd om contact te maken met de genoemde emoties. Ze bevorderen het zelfbewustzijn, in plaats van het verlies ervan.
In PTSS, geconfigureerd als “vijandige tegenstander en rivaal”, is het verre van de agressor, maar de lichamelijke sensaties en emoties die de persoon ervaart. Zoals Van der Kolk zegt: “de angst om gegijzeld te worden door onplezierige sensaties zorgt ervoor dat het lichaam bevriest en de geest uitschakelt” .
In die zin is het essentieel dat de persoon de manier verandert waarop hij zich verhoudt tot zichzelf, tot zijn lichaam.
STAPPEN
Allereerst moet de persoon die in therapie komt zich ervan bewust zijn dat zowel zijn emoties als zijn lichamelijke gewaarwordingen een duidelijk begin, maar ook een einde hebben. Deze perceptie van “vergankelijkheid” kan een nuttige strategie zijn om de negatieve impact van verdriet en angst te verdragen.
De volgende stap is labelen, benoemen, een beschrijving geven aan wat de persoon voelt. Met andere woorden, een narratieve betekenis geven aan de emoties. Op dit punt begint de persoon zijn of haar mediale prefrontale cortex te activeren, in tegenstelling tot het hyperactiveren van de amygdala. Ze gebruiken de rede om de emotie in evenwicht te brengen.
“Richt je op dat gevoel en merk hoe het verandert als je diep uitademt, of als je op je borst slaat net onder je sleutelbeen, of als je jezelf toestaat om te huilen.”
-Bessel Van der Kolk
Zoals we hebben gezien, zijn er na de traumatische gebeurtenis een heleboel stimuli die geassocieerd kunnen blijven met de boodschap “gevaar”. In de maanden die volgen, kunnen deze prikkels golven van emoties oproepen die de persoon verlammen. Dit komt omdat de amygdala het emotionele centrum van de hersenen is dat ons “ontvoert” om te overleven.
De prikkels die destijds met het trauma geassocieerd bleven, zijn vandaag de dag echter ongevaarlijk. En ze blijven de persoon “vangen”. Daarom is het belangrijk om het zelfbewustzijn te vergroten. Het doel daarvan is om minder aversieve en vriendelijkere reacties op stimuli te bevorderen.
Alle siterte kilder ble grundig gjennomgått av teamet vårt for å sikre deres kvalitet, pålitelighet, aktualitet og validitet. Bibliografien i denne artikkelen ble betraktet som pålitelig og av akademisk eller vitenskapelig nøyaktighet.
-
Van der Kolk, B. A., & Van der Kolk, B. A. (2020). El Cuerpo Lleva la Cuenta: Cerebro, Mente Y Cuerpo en la Superación Del Trauma. Alianza Editorial.
-
Belloch, A. (2020). Manual de psicopatología, vol II.
-
American Psychiatric Association. (2014). DSM-5. Guía de consulta de los criterios diagnósticos del DSM-5: DSM-5®. Spanish Edition of the Desk Reference to the Diagnostic Criteria From DSM-5® (1.a ed.). Editorial Médica Panamericana.
-
Seijas Gómez, R. (2019). Aspectos neurobiológicos y neuropsicológicos del trastorno por estrés postraumático. Cuadernos de Medicina Psicosomática y Psiquiatría de Enlace, 2013, num. 104, p. 19-28.
-
Seijas Gómez, R. (2013). Trastorno por estrés postraumático y cerebro. Revista de la Asociación Española de Neuropsiquiatría, 33(119), 511-523.
Deze tekst wordt alleen voor informatieve doeleinden aangeboden en vervangt niet het consult bij een professional. Bij twijfel, raadpleeg uw specialist.
