Valse leiders ontstaan vaak tijdens momenten van crisis

Crises onthullen valse leiders, samen met hun onvermogen om effectieve oplossingen voor problemen of uitdagingen te bieden of uit te voeren.
Valse leiders ontstaan vaak tijdens momenten van crisis
Sergio De Dios González

Geschreven en geverifieerd door de psycholoog Sergio De Dios González.

Laatste update: 14 november, 2022

Wat is het belangrijkste kenmerk van valse leiders? Het zijn mensen die de leiding hebben om andere redenen dan hun vermogen of bekwaamheid om de gemeenschappelijke doelen van een groep te leiden of te bereiken. Crises zijn uitstekende gelegenheden om aan het licht te brengen waar degenen die de leiding hebben werkelijk van gemaakt zijn.

Zoals je waarschijnlijk al kunt raden, zijn crises ook momenten van onopgeloste complexiteit en onzekerheid. Degenen met leiders verwachten dat zij de touwtjes in handen nemen en de weg wijzen. Tijdens deze momenten komen valse leiders aan het licht. Dat zijn degenen die niet alleen niet de leiding nemen, maar de problemen juist verergeren.

Veel valse leiders compenseren hun incompetentie met een in dit tijdperk relatief effectief wapen: politieke marketing. Een van de eigenschappen van zulke leiders zonder leider is juist dat ze meer energie steken in het verdoezelen van hun falen dan in het oplossen van problemen.

“Pas op voor valse profeten, die in schaapskleren tot u komen, maar van binnen razende wolven zijn.”

-Mattheus 7:15-

Man die toespraak houdt

Valse leiders en eerlijkheid

Het is duidelijk dat eerlijkheid niet de forte is van valse leiders. Ze hebben managementposities bereikt via sluipwegen. Ze zijn bijvoorbeeld familie van de eigenaar van het bedrijf, bedrogen kiezers, of betaald om te zijn waar ze zijn, enzovoort. Kortom, ze zijn niet gekomen waar ze zijn door hun eigen verdienste.

Het zijn dus valse leiders vooral omdat ze hun persoonlijke belangen voorop stellen. Zoals je ziet vertegenwoordigt een echte leider de belangen van velen en streeft hij naar collectief, niet naar individueel welzijn.

Dat laatste wordt meteen duidelijk als er een crisis ontstaat. Een valse leider zal bij bedreigingen eerst en vooral zichzelf en zijn belangen beschermen, in plaats van een oplossing te bieden die de groep ten goede komt, ondanks zijn eigen belang.

Onpopulaire of schokkende beslissingen

Crises, vooral de ernstigste, vereisen vaak beslissingen die impopulair of verfoeilijk zijn voor een bepaalde sector of groep. Bijvoorbeeld, tijdens een economische crisis is de beste uitweg het verlagen van de salarissen van topmanagers (Engelse link). Zij zullen uiteraard niet blij zijn met deze situatie.

Daarnaast kan het nodig zijn sommige activiteiten te beperken in het licht van een gezondheidscrisis, zoals onlangs gebeurde. Veel mensen nemen deze beperkingen om allerlei redenen kwalijk. Het is echter het handigst om de meerderheid te beschermen.

Alleen een echte leider is in staat zulke beslissingen te nemen. Die zijn niet geïnteresseerd in het behoud van hun acceptatie- of gunstkapitaal, maar in het oplossen van het onderliggende probleem. Het welzijn van de meerderheid is wat hun criteria stuurt en zij behandelen onbegrip of afwijzing als een bijzaak. Valse leiders nemen echter vaak beslissingen alleen om acceptatie te krijgen.

Marionetten

Eigenbelang en marketing

Veel leiders, vooral politici, maken in tijden van crisis intensief gebruik van marketing. Hun doel is om beslissingen te nemen die hen bevoordelen, terwijl ze het idee promoten dat zulke beslissingen de meerderheid ten goede komen.

Bovendien proberen ze een goed imago te behouden, aangezien crises niet altijd onmiddellijke oplossingen hebben en het publieke imago van degenen die de leiding hebben verslijten.

De valse leider handelt onder de premisse van “ieder voor zich” en springt natuurlijk als eerste van boord. Ze weten echter dat het hun toekomstige belangen in gevaar kan brengen en daarom bedekken ze hun acties onder een mantel van propaganda.

Acties als de volgende komen vaak voor:

  • Een valse leider bevordert vals optimisme (Engelse link) en probeert de kritische houding van degenen die geleid worden ten opzichte van het management te verminderen.
  • Ze informeren verkeerd door bevooroordeelde gegevens te presenteren. Zo hebben ze het, in plaats van te zeggen dat er 20.000 mensen gestorven zijn, over hoeveel er hersteld zijn.
  • Ze vinden inefficiënte maar schokkende oplossingen in plaats van echte oplossingen. Dit komt omdat ze gericht zijn op acties die emotionele effecten veroorzaken. Uiteindelijk gaat het om pronken in plaats van werkelijke vooruitgang.
  • Valse leiders lossen zelden zelf iets op. Toch wordt het uiteindelijk duidelijk en geven ze altijd een externe factor de schuld van hun inefficiëntie.

Valse leiders richten veel schade aan omdat ze de macht in handen hebben, maar die alleen in hun voordeel gebruiken. Het maakt niet uit welke positie iemand bekleedt of hoe goed de pers over hem praat. Een goed leider blijkt uit zijn effectieve resultaten, en niet uit de pracht en praal die zijn daden kunnen omringen. Wellicht ook interessant voor jou

William Ouchi: Theorie Z van Leiderschap
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
William Ouchi: Theorie Z van Leiderschap

William Ouchi en zijn Theorie Z van leiderschap bepalen dat goede baas-werknemer relaties cruciaal zijn voor productiviteit.



  • Torres, B. E. M. (2020). Líderes y liderazgo. Editorial Universidad de Guadalajara.