Esthetische intelligentie: schoonheid kunnen aanvoelen

januari 16, 2019
Hoe komt het dat sommige mensen iets buitengewoon mooi kunnen vinden, terwijl in de ogen van anderen hetzelfde voorwerp helemaal niet mooi is? Het komt vaak genoeg voor dat de een ergens schoonheid in kan vinden terwijl de ander deze schoonheid in geen enkel opzicht kan zien. Dit is wat we esthetische intelligentie noemen: schoonheid zien waar anderen helemaal niets zien.

Het concept van schoonheid is alles behalve eenvoudig om te omschrijven. De Italiaanse psychotherapeut en filosoof Piero Ferrucci stelt met zijn theorie van esthetische intelligentie een breder begrip van schoonheid voor.

Door de geschiedenis heen hebben talloze denkers en filosofen een poging gewaagd, de een meer succesvol dan de ander. Is het een esthetische standaard? Een combinatie van kleuren en vormen? Een gevoel? Of is het een soort geestelijke vreugde?

Geweld tegen dieren, kindermishandeling, oorlogen, catastrofes en de woede van de natuur… Vaak is het nodig om destructieve lelijkheid te zien om schoonheid te kunnen begrijpen. Bovendien, helpt het zien van lelijke dingen ons om te begrijpen dat schoonheid niet alleen iets oppervlakkigs, emotioneels of dubbelzinnigs is.

Wat schoonheid ook mag zijn, het lijkt over een buitengewone kracht te beschikken om de ziel te genezen.

Esthetische intelligentie is een manier om schoonheid te begrijpen

Schoonheid is verwarrend omdat het subjectief is, wat de een mooi vindt, hoeft voor de ander niet per se mooi te zijn. Het komt zelfs voor dat we niet eens kunnen begrijpen waarom iemand anders iets mooi vindt. Dit is wat we bedoelen met ‘esthetische intelligentie’. Het is schoonheid zien waar anderen helemaal niets zien.

Persoon die een veer vangt

Esthetische intelligentie bestaat uit drie hoofdzaken die de graad van esthetische waarneming bepalen. Deze hoofdzaken zijn het esthetische bereik, de diepte van ervaring en het vermogen om schoonheid te integreren. Deze drie variabelen bestaan ​​op verschillende manieren en in verschillende mate in elk van ons.

Esthetisch bereik

Degenen met een breder esthetisch bereik zijn in staat om in meer situaties schoonheid te ervaren. Er zijn bijvoorbeeld mensen die gewoon niet kunnen snappen waarom andere mensen muziek zo mooi vinden.

Deze mensen zijn daarentegen bijvoorbeeld wel in staat om schoonheid te vinden in poëzie, films, landschappen, huisdecoraties of het geluid van de regen op het dak.

Deze mensen zijn in staat om schoonheid te ervaren in duizend eenvoudige situaties uit het dagelijks leven. Niet iedereen is bekend met deze manier om schoonheid te ervaren.

De diepte van ervaring

Ons idee van schoonheid verschilt ook van persoon tot persoon. Het ervaren van schoonheid kan iemand subtiel ‘raken’ die het kan herkennen, maar er verder niet erg door beïnvloed wordt. Hij ervaart het als iets ‘externs’ dat weinig effect op hem heeft.

Toch zijn er momenten dat schoonheid je hele wezen kan doordringen. Het neemt je helemaal over en wekt gevoelens bij je op die moeilijk te verklaren zijn omdat ze zo intens zijn. Wellicht weet je niet eens hoe je moet uitleggen hoe je je voelt. Dit is een zeer intens gevoel van vreugde.

Het vermogen om schoonheid te integreren

Het vermogen om de schoonheid die je waarneemt te integreren verklaart waarom sommige vormen van schoonheid ‘raken’ en andere vormen ‘veranderen’. Schoonheid integreren betekent namelijk dat schoonheid je niet alleen raakt, maar ook transformeert. Met andere woorden, het verandert je denkpatronen.

Schoonheid verrijkt je leven

Mensen met een kleiner esthetisch bereik leven ook in een wereld die schaarser en beperkter is. Niet alleen dat, ze hebben ook nog eens een minder flexibele persoonlijkheid.

Er lijkt een verband te bestaan ​​tussen tot deze categorie behoren en iemands vermogen om zich aan te passen aan nieuwe omgevingen en omstandigheden. Dit betekent dat deze mensen het moeilijker vinden om met wijzigingen om te gaan.

Mensen die een breed esthetisch bereik hebben, ontwikkelen daarentegen vaak juist een meer merkwaardige persoonlijkheid. Ze zijn meer geneigd om zich te verdiepen in nieuwe ideeën en projecten en deze te omarmen. Deze mensen hebben ook een groot vermogen om verbaasd te worden en van ervaringen te genieten.

Ze zijn veel flexibeler in de situaties waarmee ze te maken hebben, met andere mensen en zichzelf. Ook zijn mensen met een breed esthetisch bereik beter in staat om contact te maken met anderen, hebben ze een hoger zelfbeeld en een veel intensere levensgeest.

Regenboog voor het oog van een meisje

Veel mensen vinden het van fundamenteel belang om zich te omringen met schoonheid. Het is zelfs net zo noodzakelijk voor ze als het ervaren van geluk. Dit is niet zo gek.

In zijn boek, Beauty and the Soul: The Extraordinary Power of Everyday Beauty to Heal Your Life, beweert Piero Ferrucci namelijk dat jezelf beroven van schoonheid tot negatieve emoties kan leiden. Deze omvatten depressie, rusteloosheid, onverklaarbare agressie en een diep gevoel van nutteloosheid. 

Moshagen, M., & Thielsch, M. T. (2010). Facets of visual aesthetics. International Journal of Human Computer Studies. http://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2010.05.006