De mythe van Callisto: de maagd die aan de nachtelijke hemel schijnt

De mythe van Callisto verklaart hoe een bepaald sterrenbeeld aan de hemel ontstond. Het is een prachtig verhaal waarin, zoals vaak in de mythologie, de schoonheid van een vrouw de oorzaak wordt van epische actie, maar ook van een aantal noodlottigheden.
De mythe van Callisto: de maagd die aan de nachtelijke hemel schijnt

Laatste update: 04 juli, 2022

Er zijn veel verschillende versies van de mythe van Callisto, hoewel ze allemaal bepaalde elementen gemeen hebben. Het is in wezen het verhaal van een van de verschillende veroveringen van Zeus. Hij had een bijzonder zwak voor buitenechtelijke avontuurtjes, maar werd steeds op de een of andere manier door zijn vrouw, Hera, ontdekt.

De mythe van Callisto beweert dat ze een bijzonder mooie vrouw was. In feite betekent de naam Callisto ‘de mooiste’. In de meeste versies van het verhaal was deze mooie vrouw de dochter van koning Lycaon. Hij was een uniek figuur, die in totaal 50 kinderen had, allemaal van verschillende vrouwen.

Koning Lycaon was een beschaafd en zeer religieus man. Er wordt inderdaad gezegd dat hij zijn volk hielp groeien en ontwikkelen. Hij stichtte een stad die Lycosura heette. Daar bouwde hij een tempel voor Zeus, waarin hij vaak offers bracht, waarvan sommige mensen waren. Het ging meestal om bezoekende vreemdelingen die Lycaon doodde als offer aan de goden.

Een mooi lichaam vergaat, maar een kunstwerk sterft niet.

Leonardo da Vinci

Zeus
Zeus

De familie van de mooie Callisto

Zeus was geërgerd toen hij hoorde van Lycaon’s praktijken. Zijn gewoonte ging in tegen de heilige wet van gezegende gastvrijheid, die door de Grieken zeer gewaardeerd werd.

Geërgerd door deze overdreven offers besloot Zeus zich voor te doen als pelgrim en Lycaon’s huis te bezoeken. Lycaon vermoedde de goddelijke afkomst van zijn gast, doodde een van zijn eigen zonen, kookte hem en serveerde het aan de vermeende vreemdeling. Zeus was woedend en veranderde de koning in een wolf. Toen stak hij het paleis in brand en vertrok.

De talrijke zonen van Lycaon, die de gevolgen van de straf niet ondergingen, werden al gauw beroemd om hun trots en hun gebrek aan medeleven. Opnieuw bereikte het gerucht de oren van Zeus, die zich ditmaal als bedelaar vermomde en naar het paleis ging (Spaanse link).

De prinsen vermoordden een van hun broers en dienden zijn ingewanden, vermengd met die van enkele dieren, aan Zeus op als avondmaal. Dit beseffend, veranderde de koning van Olympus hen allen in wolven en verwoestte toen hun paleis met een bliksemstraal. Tegelijk bracht hij de geofferde broer weer tot leven.

De mythe van Callisto

De mythe van Callisto beweert dat deze mooie vrouw zich wijdde aan de dienst van Artemis. Ze was de godin van de jacht en koningin van de natuur. Ze eiste dat alle vrouwen die deel uitmaakten van haar processie maagd waren. Dat was omdat ze zelf de gelofte van kuisheid had afgelegd en de nabijheid van mannen niet duldde, of het nu goden of stervelingen waren.

Toen Zeus Callisto zag, werd hij onmiddellijk verliefd op haar schoonheid. Zoals zijn gewoonte was, probeerde hij haar te verleiden, maar tevergeefs. Daarom nam hij de gedaante aan van de god Apollo, tweelingbroer van Artemis, en met sluwheid en listigheid bereikte hij zijn doel.

Na die ontmoeting werd Callisto zwanger. Op een dag vroeg Artemis haar en de andere vrouwen in haar hof om een bad te nemen in de rivier. Toen Callisto naakt was, merkte de godin dat haar buik gegroeid was en leidde daaruit af dat ze zwanger was. Omdat ze de gelofte van kuisheid verbroken had, verbande Artemis haar onmiddellijk.

Artemis
Artemis

Een sterrenbeeld aan de hemel

Vandaar dat de jonge vrouw verbannen werd. Haar verhaal bereikte echter de oren van Hera, de vrouw van Zeus, en uit wraak veranderde ze haar in een beer. Callisto werd van haar zoon, Arcas, gescheiden en moest jaren in het woud ronddwalen.

Vele jaren later zag Callisto Arcas, haar zoon, in het struikgewas. Ze herkende hem onmiddellijk en rende naar hem toe om hem te omhelzen. Hij was een sterke jonge jager geworden en, toen hij Callisto zag naderen, nam hij zijn pijl en boog en schoot haar neer. Voor hem was ze maar een dier.

Zeus, die besefte wat er gebeurd was, besloot te voorkomen dat de jongeman zijn eigen moeder zou doden. Daarom veranderde hij Callisto, voordat de pijl haar bereikte, in een sterrenbeeld, zodat ze voor altijd aan de hemel zou schitteren en onsterfelijkheid zou bereiken.

Tegelijk veranderde hij Arcas in een ander klein sterrenbeeld, zodat hij altijd bij zijn moeder kon zijn. Zo ontstonden Ursa Major en Ursa Minor, die ook nu nog verenigd aan de hemel staan. Wellicht ook interessant voor jou

Stranger Things 4: een reis naar de diepten van psychologisch trauma
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Stranger Things 4: een reis naar de diepten van psychologisch trauma

Stranger Things 4 behandelt interessante aspecten van het psychologische universum, zoals trauma en depressie. Het is zeker de moeite waard.



  • Graves, R. (2019). Los mitos griegos. RBA Libros.