De legende van Odysseus, een vindingrijke held

De legende van Odysseus is een van de meest betekenisvolle en interessante uit de Griekse mythologie. Dit personage staat bekend om zijn geestigheid, slimheid en liefde voor zijn vaderland. Hij vertegenwoordigt het verbannen verlangen om naar huis terug te keren.
De legende van Odysseus, een vindingrijke held

Laatste update: 20 september, 2021

De legende van Odysseus gaat over de meest menselijke van alle Griekse helden. Hij is bekend om zijn gevatheid en is de hoofdpersoon van Homeros’ beroemde boek de Odyssee. Daarin beleeft hij talloze avonturen en wordt hij  bewonderd om zijn sluwheid. Hij werd geboren onderweg toen zijn moeder verrast werd door de regen. Het woord ‘Odysseus’ betekent “Zeus regende neer op de weg.”

Hij werd geboren in Ithaca en werd daar koning. Sommigen zeggen dat hij een leerling was van Chiron, een centaur. Al op zeer jonge leeftijd beleefde hij een reeks avonturen.

De legende van Odysseus wordt echter belangrijk in het kielzog van de Trojaanse oorlog, waarin hij de hoofdrolspeler was. Tegen de tijd dat die oorlog begon, was hij al getrouwd met Penelope en had hij een zoon, Telemachus genaamd.

Hij deed alsof hij gek was om niet ten strijde te trekken, maar hij werd ontdekt en gedwongen deel te nemen. De legende van Odysseus vertelt dat hij eerst de aanstichter van de oorlog, Menelaos genaamd, vergezelde met het doel een vreedzame regeling te bereiken. Maar omdat hij daar niet in slaagde, nam hij actief deel aan de voorbereidingen van de strijd.

Odysseus beleefde tijdens de oorlog vele avonturen en stond altijd bekend om zijn vermogen om met elke situatie om te gaan. Hij was het die de list van het beroemde ‘paard van Troje’ bedacht, die zijn leger naar de overwinning leidde. De legende van Odysseus wordt echter veel interessanter tijdens zijn terugkeer naar Ithaca, zijn geboorteland, nadat hij Troje had verslagen.

“Geen man of vrouw die geboren wordt, laf of dapper, kan zich aan zijn lot onttrekken.”

-Homer-

Het paard van Troje

De legende van Odysseus: de terugkeer naar Ithaca

Een van de hoogtepunten van de legende van Odysseus zijn de vele moeilijkheden die hij ondervindt bij zijn terugkeer naar zijn vaderland. Hij heeft tien jaar in de oorlog doorgebracht en het kostte hem nog eens tien jaar om naar Ithaca terug te keren.

Velen beschouwen Odysseus als het toonbeeld van ballingschap, omdat zijn verhaal de ervaring weergeeft van het weg zijn van zijn geboorteplaats en geliefden, gekoppeld aan de moeilijkheid om terug te keren.

Kort na de terugreis had Odysseus een confrontatie op het eiland van de Ciconen, waar hij niet al te best van af kwam. Het ging hard waaien en leidde zijn schip van de route naar Ithaca af, zodat het het eiland van de Lotofagen bereikte, zo genoemd omdat hun voornaamste voedsel bestond uit de heerlijke plant lotos.

Dat soort voedsel deed hen het verleden vergeten, zodat ze altijd gelukkig en vredig konden leven. De mannen van Odysseus aten het en vergaten alles. Daarom moest hij hen onder dwang naar het schip brengen tot het effect uitgewerkt was.

Toen kwamen ze aan op het eiland van de Cyclopen of eenogige wezens. Daar moest hij het opnemen tegen een reus die de zoon van Poseidon was. Hij versloeg hem door hem te verblinden en te misleiden, waardoor het monster om wraak riep.

Nieuwe avonturen voor Odysseus

Volgens de legende van Odysseus, voer hij verder met zijn mannen. Toen bereikten zij het eiland van de koning van de wind, Aeolus. Deze koning ving alle winden in een wijnzak en gaf die aan de held, zodat hij naar Ithaka kon terugkeren.

Zij waren reeds dicht bij het vaderland toen de zeelieden de wijnzak openmaakten, denkend dat er een schat in zat. Zo begon een grote storm die hen weer wegvoerde van hun eindbestemming.

Later kwam een groot deel van de bemanning van Odysseus om op een eiland met reusachtige kannibalen. Daarna vonden zij het eiland Aeaea, waar zij rouwden om hun tegenslagen.

Daar woonde de mooie tovenares Circe, die een deel van de bemanning in varkens veranderde. Odysseus redde hen met de hulp van Hermes en won het respect van de heks, die hen een jaar lang onderdak bood en hen opdroeg hun reis opnieuw te beginnen.

Op aanraden van Circe weerstonden Odysseus en zijn mannen zeemeerminnen, grillige rotsen en een aantal monsters, Scylla en Charybdis genaamd. Zijn mannen werden gestraft voor het eten van het vee van Helios en Odysseus werd helemaal alleen gelaten, zonder boot. Zo kwam hij aan op het eiland waar de mooie Calypso verbleef.

Zeemeerminnen komen ook voor in de legende van Odysseus

De terugkeer naar Ithaca

Calypso zorgde voor Odysseus. Zij troostte en verzorgde hem tot hij hersteld was. Het eiland van deze godin was een paradijs. De held droomde er echter alleen maar van om naar huis te gaan en zich te herenigen met zijn vrouw en zoon. Maar door de wraak van Poseidon voor wat hij zijn zoon had aangedaan, moest Odysseus acht jaar op dat eiland doorbrengen.

De godin Athena, die Odysseus hoog achtte, sprak tot de andere goden opdat Calypso hem zou laten gaan. Hij huilde elke middag, verlangend om naar huis te gaan. En hoewel Calypso dat niet wilde, dreigden de goden haar te straffen, zodat zij haar gast wel moest vrijlaten.

Poseidon bleef de held echter straffen met orkanen en stormen, maar Athena hielp hem nog een keer en zo bereikte hij het eiland van de Phaeaciërs.

De koning van de Phaeaciërs regelde, dankzij de tussenkomst van de prinses, uiteindelijk alles zodat Odysseus naar huis kon terugkeren. Hij gaf hem een schip en bemanning om hem naar Ithaca te brengen. Eindelijk, met de hulp van zijn zoon Telemachus, ontmoette de held zijn geliefde Penelope weer, die 20 jaar op hem had gewacht en nooit ophield van hem te houden. Wellicht ook interessant voor jou

Daedalus: de grote uitvinder uit de Griekse mythologie
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Daedalus: de grote uitvinder uit de Griekse mythologie

Daedalus was volgens de Griekse mythologie een uitvinder, die de beroemde vleugels van Icarus, zijn zoon, maakte om uit het doolhof te ontsnappen.



  • Castillo Didier, M. (2003). El mito de Odiseo. Atenea (Concepción), (487), 11-23.