Wat is dopamine en wat doet het?

mei 3, 2018 in Psychologie 28 gedeeld
Dopamine

Dopamine is een van de bekendste neurotransmitters van ons zenuwstelsel. Het staat bekend als de neurotransmitter van plezier.

De belangrijkste functie van deze stof is het activeren van het beloningsstelsel in de hersenen, maar het heeft ook andere, minder bekende functies. Dopamine activeert en remt de hersenactiviteit, afhankelijk van in welk gebied het wordt vrijgegeven.

Op de eerste plaats zijn neurotransmitters biomoleculen die vrijkomen in de synapses van neuronen, die als taak hebben informatie over te dragen of de overdracht van informatie te wijzigen. Neuronen zijn verantwoordelijk voor het vrijgeven en produceren van dopamine.

Daarnaast wordt dopamine gesynthetiseerd door het aminozuur tyrosine en verzameld in synaptische blaasjes op de axonale uitlopers van dopaminergische neuronen. Deze neuronen worden voornamelijk gevonden in een deel van onze hersenen, de substantia nigra genaamd.

Dan verspreiden die neuronen zich via verschillende circuits, elk met een andere functie. Nu leggen we uit wat deze circuits zijn en wat ze doen.

Mesolimbisch circuit

Hier gaan neuronen naar de verschillende gebieden van het limbisch systeem, zoals de nucleus accumbens. Het limbisch systeem is het primaire systeem dat de emotionele processen van onze hersenen aanstuurt. Dit is waar dopamine een grote rol speelt als het gaat verschillende soorten emotioneel gedrag.

Een daarvan is het beheer van het beloningssysteem van de hersenen. Als we dingen doen die ons lichaam als waardevol ziet, geeft het dopamine vrij via dit circuit. Daardoor ontstaat er een subjectief gevoel van plezier, dat ons ertoe brengt om dit gedrag te herhalen.

Interessant genoeg varieert dit gedrag van biologisch geprogrammeerd gedrag, zoals het stillen van honger of dorst, tot het zuiver sociale en geleerde.

Een verslaving veroorzaakt door drugs komt voor omdat ze het beloningscircuit zeer intens stimuleren. Daarom zien onze hersenen de consumptie van deze stoffen als waardevol voor ons. En dus herhalen we het.

Mesocorticale circuit

Dit is het circuit dat leidt naar de prefrontale cortex van onze hersenen. Dit gebied is verantwoordelijk voor de vaardigheden van de uitvoerende macht, zoals planning en besluitvorming. Dopamine werkt op dit gebied om alternatieven te genereren, de meest geschikte te kiezen en ernaar toe te werken.

Een dopaminetekort op dit gebied (zoals bij schizofrenie) veroorzaakt een sterke cognitieve afvlakking. Het individu stopt met reageren op externe prikkels en lijkt zich nergens om te bekommeren. Dat gezegd hebbende, andere veranderingen in dit circuit zijn gerelateerd aan aandoeningen zoals ADHD of depressie.

Nigrostriatale circuit

De axonen van deze dopaminergische neuronen reiken naar de basale ganglia van onze hersenen. Deze route maakt deel uit van het extrapyramidale zenuwstelsel, dat verantwoordelijk is voor het controleren van de motorische bewegingen van ons lichaam.

Aan de ene kant veroorzaakt een tekort aan dopamine in dit circuit bewegingsstoornissen die typisch zijn voor de ziekte van Parkinson, die wordt gekenmerkt door stijfheid, trillingen of langzame bewegingen. Aan de andere kant veroorzaakt een overactiviteit van dopamine op dit gebied hyperkinetische aandoeningen, zoals chorea of tics.

Tuberoinfundibulaire circuit

In plaats van te beginnen in de substantia nigra zoals de anderen, gaat dit circuit van de neuronen van de hypothalamus naar de voorste hypofyse. Het is verantwoordelijk voor het reguleren van de afgifte van het bekende hormoon prolactine. Prolactine is verantwoordelijk voor de productie van melk na de bevalling.

Normaal gesproken is dit circuit actief, en dopamine remt de productie van prolactine. In postpartum neemt de activiteit van deze neuronen echter af, wat een grote afgifte van prolactine veroorzaakt.

Hierdoor is borstvoeding mogelijk. Veranderingen in dit mechanisme kan galactorroe (afscheiding uit de borst), amenorrhea (afwezigheid van menstruatie) en seksuele disfunctie veroorzaken.

Thalamische circuit

Dit is een circuit dat de zenuwen in de thalamus bij primaten stimuleert en zijn oorsprong vindt in verschillende delen van de hersenen. Hoewel er nog steeds veel grote vragen zijn over wat het doet, suggereren studies dat het verband kan houden met slaapregulering en de onderhoudsmechanismen van waakzaamheid.

Momenteel zijn er geen bewijzen voorhanden voor de gevolgen van mogelijke dopamine-tekortkomingen in dit gebied.

Slapende vrouw

De complexiteit van dopamine

Hoewel deze neurotransmitter bekend staat als brenger van plezier, doet het veel meer dan dat. Het neemt deel aan alles, van de regeling van motorische aspecten tot de productie van moedermelk.

Het begrijpen hoe complex onze neurotransmitters zijn, helpt ons beter te begrijpen hoe onze hersenen werken. En dit begrijpen is essentieel als het gaat om het ontwikkelen van behandelingen of medicijnen om de mogelijke onevenwichtigheden van deze stoffen in verschillende delen van ons zenuwstelsel te beheersen.

Bekijk Ook