Scopofobie: symptomen, oorzaken en behandeling

Je activeringsniveau verandert meestal wanneer je merkt dat iemand je in de gaten houdt. Maar wat gebeurt er als dit je echt verlamt van angst? Lees verder om erachter te komen.
Scopofobie: symptomen, oorzaken en behandeling

Laatste update: 11 december, 2021

Scopofobie is een angststoornis die wordt gekenmerkt door een pathologische angst om door anderen te worden bekeken of gezien te worden. Ook wordt het ook geassocieerd met een irrationele angst om de aandacht van anderen te trekken.

Het wordt beschouwd als een specifieke fobie. Met andere woorden, het kan zich vanzelf manifesteren, zonder andere psychopathologische stoornissen. Het komt echter vaak voor naast andere fobieën, zoals plankenkoorts of angst om te blozen.

Scopofobie is ook een van de meestvoorkomende symptomen van sociale fobie. Om deze reden wordt het vaak opgenomen in de classificatie van sociale angststoornissen.

Symptomen van scopofobie

Mensen die aan scopofobie lijden, proberen situaties te vermijden waarin anderen naar hen kunnen kijken. Hierbij kunnen grote groepen mensen betrokken zijn, bijvoorbeeld wanneer de patiënt moet optreden, een lezing moet geven of een presentatie moet geven. Een enkele vreemdeling die op straat langskomt, kan echter ook bij hen symptomen veroorzaken.

Naast het verlangen naar vermijding, vertonen mensen met scopofobie meestal een reeks symptomen wanneer ze worden geconfronteerd met de situatie waar ze bang voor zijn. Hier zijn enkele van de meestvoorkomende:

  • Overmatig zweten.
  • Misselijkheid.
  • Duizeligheid.
  • Tachycardie.
  • Droge mond.
  • trillingen.
  • Hyperventilatie.
  • Blozen.
  • Moeite om coherente spraak te behouden.
  • Geestelijke afwezigheid.
  • Gevoelens van controleverlies of paniek.

Geconfronteerd met deze overweldigende symptomatologie, beperken veel proefpersonen met scopofobie hun sociale ontmoetingen. In feite kunnen ze, afhankelijk van de ernst van de aandoening, helemaal stoppen met de interactie met de meeste mensen. Dit kunnen zelfs hun vrienden en familie zijn.

Man die zich bekeken voelt

Belangrijkste oorzaken van scopofobie

Scopofobie kan zich om verschillende redenen manifesteren. Een van de meestvoorkomende is dat de persoon op een bepaald moment in zijn leven is gepest. Als gevolg hiervan heeft deze situatie een traumatische ervaring gecreëerd die veralgemeend is geworden naar andere sociale gebieden.

Dat is echter niet de enige verklaring voor deze fobie. Extreem verlegen mensen kunnen er bijvoorbeeld last van hebben. Ook kunnen mensen die lijden aan een zichtbare ziekte, verwonding of misvorming het gemakkelijker ontwikkelen. Dat komt omdat ze de neiging hebben om meer aandacht van anderen te trekken.

Scopofobie komt ook voor bij mensen die lijden aan een soort psychopathologische stoornis. Bijvoorbeeld een waanstoornis, paranoïde schizofrenie of een hoge mate van hypervigilantie.

Behandelingen die momenteel beschikbaar zijn

Momenteel zijn er verschillende manieren om fobieën aan te pakken. De meestvoorkomende behandelingen zijn psychologische therapie en psychofarmaca.

Psychotherapie

De klassieke benadering voor het behandelen van een fobie zoals scopofobie is cognitieve gedragstherapie. Binnen deze benadering kunnen therapeuten verschillende methoden gebruiken:

  • Systematische desensibilisatie (Wetenschappelijke link). Deze manier van omgaan met fobieën stelt patiënten in staat geleidelijk aan de gevreesde situatie bloot te stellen. Om prestaties te vergemakkelijken, gebruiken therapeuten strategieën zoals cognitieve herstructurering en effectieve ontspanningstechnieken.
  • Blootstelling. Deze techniek houdt in dat de patiënt voldoende lang direct wordt blootgesteld aan de fobische stimulus totdat zijn angst afneemt. In het begin vinden ze het misschien moeilijker om ermee om te gaan, maar het is buitengewoon nuttig in bepaalde situaties. Bij sommige individuen kan het zelfs effectiever zijn dan systematische desensibilisatie.
  • Training sociale vaardigheden. Hoe de fobie ook wordt behandeld, training in sociale vaardigheidstraining is voor deze fobie onontbeerlijk. Hierdoor leren patiënten communicatiestrategieën die hen helpen om beter met andere mensen om te gaan.

Andere psychotherapieën om scopofobie te behandelen

Cognitieve gedragstherapie heeft miljoenen patiënten over de hele wereld geholpen. Een aanzienlijk percentage van de mensen reageert echter niet adequaat op deze benadering. In deze gevallen zijn er andere therapieën die zeer effectief kunnen zijn:

  • Korte strategische therapie. Dit type interventie is uitstekend geschikt voor mensen die niet reageren op klassieke behandelingen. Net als bij exposure-therapie moeten ze worden blootgesteld aan de fobische stimulus. In dit geval doen ze dat echter volgens een strategie die gebaseerd is op een niet-gewone logica. In veel gevallen wordt weerstand tegen verandering bij de patiënt ontrafeld.
  • Psychoanalytische psychotherapie. Als er één traditionele methode is om met psychische problemen om te gaan, dan is het wel de psychoanalyse. Deze benadering verschilt sterk van andere vormen van psychotherapie, maar is niet minder effectief voor bepaalde patiënten. In feite is het vooral geschikt voor diegenen die zich willen verdiepen in de oorsprong van hun emotionele conflicten.
Vrouw in therapie

Psychofarmaca

Men beveelt meestal aan om scopofobie in eerste instantie aan te pakken door middel van psychotherapie. Echter, farmacologie kan soms helpen om de lichamelijke symptomen te verminderen. Een van de meest voorgeschreven medicijnen zijn de volgende:

  • Benzodiazepinen.
  • Selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s).
  • Bèta-adrenerge blokkers.
  • MAO-remmers.

Het is ook gebruikelijk dat psychotherapie wordt gecombineerd met een van deze geneesmiddelen, vooral in de beginfase van de behandeling. Naarmate de patiënt verbetert en de situatie beter onder controle heeft, kunnen ze hun arts vragen welke stappen ze moeten volgen om het gebruik van deze psychotrope geneesmiddelen te verminderen of zelfs te elimineren.

Ten slotte, als je denkt dat je lijdt aan een van de symptomen die we in dit artikel hebben beschreven, weet je nu dat er effectieve interventies beschikbaar zijn. Je eerste stap zou moeten zijn om een specialist in de geestelijke gezondheidszorg te raadplegen voor advies, zodat je een aantal effectieve copingstrategieën kunt leren. This might interest you...

Antidepressiva: verschillende soorten, effecten en bijwerkingen
Verken je geest
Lees het op Verken je geest
Antidepressiva: verschillende soorten, effecten en bijwerkingen

Depressie raakt meer dan driehonderdvijftig miljoen mensen ter wereld. Het gebruik van antidepressiva is dan ook enorm gestegen.