De genderkloof en de Bechdeltest

12 januari, 2020
Je ziet het in films, documentaires, op televisie.... de genderkloof is nog steeds aanwezig in de media- en entertainmentindustrie. In dit artikel analyseren we de huidige situatie van deze genderkloof, evenals de films en series die voldoen aan de criteria van de Bechdeltest.

Iets meer dan een jaar geleden sprak actrice Robin Wright zich uit tegen Netflix. Ze kreeg namelijk betaald dan haar co-ster Kevin Spacey, beide hoofdrolspelers in de serie House of Cards. Sindsdien hebben tientallen actrices, vrouwelijke producenten en regisseurs, hun eigen verhalen verteld over het feit dat er nog steeds een genderkloof bestaat in deze industrie.

Forbes publiceerde een lijst van de best betaalde Hollywood-acteurs en actrices. De best betaalde acteur, Dwayne Johnson, verdiende vorig jaar in totaal $89,4 miljoen, terwijl de best betaalde vrouwelijke actrice, Scarlett Johansson, $56 miljoen verdiende.

Tussen deze twee zitten ook nog zes mannelijke acteurs, wat betekent dat de best betaalde actrice in de filmindustrie slechts evenveel verdient als de zesde best betaalde mannelijke acteur.

Hieruit is dus duidelijk dat de loonkloof tussen mannen en vrouwen nog steeds bestaat. Maar het gaat niet alleen om geld. In Spanje wees een onderzoek van de Auge Group en de Unie voor acteurs en actrices erop dat slechts één in drie acteursrollen naar vrouwen gaat. Daarnaast is slechts 34% van de hoofdrollen vrouwelijk.

Uit datzelfde onderzoek bleek ook dat deze gegevens ook het gevolg zijn van de leeftijdsvariabele. Dus als een vrouw ouder wordt, is het minder waarschijnlijk dat ze een leidende rol krijgt. Van alle geanalyseerde films werd slechts 24% van de oudere hoofdrollen aan vrouwen gegeven. Dit aantal daalde tot 20% voor personages in de film van 64 jaar of ouder.

De genderkloof in de filmwereld

De rol van vrouwen op het witte doek en de genderkloof

Vanaf het allereerste begin is de filmindustrie in de loop van de jaren geëvolueerd. Elk decennium portretteerden films de overtuigingen en de sociale realiteit van die tijd en natuurlijk ook de rol van vrouwen in de samenleving.

Feministische bewegingen en de meervoudige eisen voor gendergelijkheid in alle levenssituaties hebben echter de manier veranderd waarop we vrouwen in films zien.

Een duidelijk voorbeeld hiervan is de vergelijking tussen de eerste Walt Disney-films en de latere films. Ariel, Sneeuwwitje en Assepoester spelen allemaal een heel andere rol dan Elsa of Moana.

De verhalen en acties van deze laatste twee personages hebben namelijk weinig met mannen te maken. Hun wereld draait niet om het vinden van hun ‘prins op het witte paard’. In plaats daarvan concentreerden ze zich op hun eigen reis van empowerment en persoonlijke groei.

De Bechdeltest en de genderkloof

De Bechdeltest werd in 1985 gecreëerd in het stripverhaal met de naam “The Rule,” van Alison Bechdel. Het kwam voort uit het idee dat om een genderkloof te voorkomen, een film, tv-serie, stripverhaal of enig andere vorm van amusement, aan de volgende eisen moest voldoen:

  • Er moeten minimaal twee vrouwelijke personages zijn.
  • Deze twee personages moeten op een bepaald punt met elkaar in gesprek komen.
  • Bij hun gesprek mag geen man betrokken zijn.

Die laatste vereiste verwijst niet alleen naar romantische kwesties. In feite mag het gesprek helemaal niet over het mannelijke geslacht gaan. Ook mogen er geen mannen bij betrokken zijn: geen mannen, broers, vaders of buurmannen.

Volgens de filmlijst op de website van de Bechdeltest heeft in 2015 ongeveer 61% van de 130 geanalyseerde films de test doorstaan. Maar nogmaals, de Bechdeltest is niet altijd synoniem aan gelijkheid. Zo zijn er films die aan alle drie de vereisten voldoen. Vanwege hun verhaallijn kunnen ze echter niet als pro-gendergelijkheid worden beschouwd.

Thelma en Louise

Films die zijn geslaagd/gezakt voor de Bechdeltest

  • Geslaagd: Mad Max, Fantastic Beasts and Where to Find Them, The Lion King (2019), Argo, Spirited Away, Children of Men, Blue is the Warmest Colour, All About My Mother en Thelma & Louise.
  • Gezakt: The Wolf of Wall Street, The Princess Bride, The Lord of the Rings, Star Wars (de originele trilogie), Avatar, Citizen Kane, The Avengers, Pirates of the Caribbean en The Godfather. 

Tv-series die zijn geslaagd/gezakt voor de Bechdeltest

  • Geslaagd: Friends, Game of Thrones, Orange Is the New Black, Lost, The Good Wife, The Golden Girls, The Handmaid’s Tale, Unbreakable Kimmy Schmidt, Shameless, Parks and Recreation en Veep.
  • Gezakt: Narcos, Boardwalk Empire, Breaking Bad, Law & Order, The Sopranos, Gossip Girl, en The Wire. 

De filmindustrie is een industrie waarin de genderkloof dus nog steeds aanwezig is. Leeftijd is ook een grote factor als het gaat om vrouwelijke actrices die een rol krijgen, wat niet zo belangrijk is voor mannelijke acteurs. Dit is de reden waarom de Bechdeltest bijna 35 jaar geleden werd gecreëerd.

Het doel was om een aantal parameters vast te stellen om gendergelijkheid in films te identificeren. In de afgelopen jaren heeft men echter gedebatteerd over het al dan niet bijwerken van deze methode en of deze methode wel effectief is. Sommigen zeggen dat de vereisten van de test moeten evolueren om hedendaagse films te bestuderen.

  • Kochhar, Kalpana, Sonali Jain-Chandra y Monique Newiak, editoras. 2017. Women, Work, and Economic Growth. Washington, DC: Fondo Monetario Internacional.